تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ نمل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اَلَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاٰهَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكٰاهَ » (همان کسانی که نماز را برپا می‌دارند و زکات می‌دهند...)؛ مراد انجام دادن کارهای شایسته است و اینکه تنها به نماز و زکات بسنده شده، به این دلیل است که هر یک از این دو در بخش خود رکنی اساسی است؛ نماز در اموری است که به خدای متعال بازمی‌گردد و زکات در اموری است که به مردم مربوط می‌شود. به بیان دیگر، نماز رکن اعمال بدنی و زکات رکن اعمال مالی است.

و کلام خدای متعال: « وَ هُمْ بِالْآخِرَهِ هُمْ يُوقِنُونَ » (و آنانند که به آخرت یقین دارند)، وصف دیگری برای مؤمنان است که به وصف پیشین عطف شده است؛ و برای اشاره به این نکته آمده که این کارهای شایسته تنها زمانی در جایگاه درست خود قرار می‌گیرد و به هدفش می‌رسد که با یقین به آخرت همراه باشد، زیرا عمل با تکذیب آخرت تباه (حبط) می‌شود. چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيٰاتِنٰا وَ لِقٰاءِ الْآخِرَهِ حَبِطَتْ أَعْمٰالُهُمْ» (و کسانی که آیات ما و دیدار آخرت را تکذیب کردند، اعمالشان تباه شد) (اعراف: ۱۴۷).

و تکرار ضمیر در فرمودهٔ او: « وَ هُمْ بِالْآخِرَهِ هُمْ » (و آنانند که به آخرت، آنان...)، برای دلالت بر این است که چنین یقینی شأن و ویژگی خود آنهاست و تنها آنان شایستگی آن را دارند و چنین باوری از آنان انتظار می‌رود.