تفسیر آیهٔ ۹۹ سورهٔ شعراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

فرمودهٔ او: « وَ مٰا أَضَلَّنٰا إِلاَّ الْمُجْرِمُونَ » (و ما را جز مجرمان گمراه نکردند)؛ ظاهر این است که هر یک از گویندگان، از واژهٔ «مجرمان» کسانی غیر از خود را اراده می‌کند؛ یعنی پیشوای گمراهی که در دنیا به او اقتدا کرده بود، دعوت‌کننده‌ای که او را به شرک فراخواند و او پیروی‌اش نمود، پدران مشرکی که در شرک از آنان تقلید کرد، و دوست صمیمی‌ای که خود را هم‌شکل او ساخت. بر پایهٔ آنچه از آیات مربوط به قیامت به دست می‌آید، «مجرمان» کسانی هستند که جرم و گناه در وجودشان تثبیت شده و ورودشان به آتش قطعی گردیده است؛ خدای متعال می‌فرماید: «وَ امْتٰازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ» (یس: ۵۹؛ «و ای مجرمان، امروز [از نیکوکاران] جدا شوید»).

بحث روایی

فرمود: و سخن دوزخیان که: « وَ مٰا أَضَلَّنٰا إِلاَّ الْمُجْرِمُونَ » ([و ما را جز مجرمان گمراه نکردند]) از این روست که مجرمان آنان را به راه خود فراخواندند؛ و این همان سخن خدای عزوجل دربارهٔ آنان به هنگام گردآوری‌شان در آتش است: «قٰالَتْ أُخْرٰاهُمْ لِأُولاٰهُمْ-رَبَّنٰا هٰؤُلاٰءِ أَضَلُّونٰا فَآتِهِمْ عَذٰاباً ضِعْفاً مِنَ النّٰارِ» ([پیروانشان دربارهٔ پیشوایان خود گویند: پروردگارا! اینان ما را گمراه کردند؛ پس عذابی دوچندان از آتش به آنان بده]) (اعراف: ۳۸) و نیز سخن او که: « كُلَّمٰا دَخَلَتْ أُمَّهٌ لَعَنَتْ أُخْتَهٰا-حَتّٰي إِذَا ادّٰارَكُوا فِيهٰا جَمِيعاً » ([هرگاه گروهی وارد آتش شود، همتای خود را لعنت کند تا آنکه همگی در آن به یکدیگر بپیوندند]) (اعراف: ۳۸). در این هنگام برخی از آنان از برخی دیگر بیزاری می‌جویند و یکدیگر را لعنت می‌کنند؛ هر یک می‌خواهد با دلیل آوردن بر دیگری چیره شود تا شاید پیروز گردد و همگی از عذاب سهمگینی که بر سرشان آمده رهایی یابند؛ در حالی که آنجا نه هنگام آزمون و آزمایش، نه زمان پذیرش پوزش و نه هنگام نجات است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۹۶ تا ۹۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالُوا وَ هُمْ فِيهٰا يَخْتَصِمُونَ » تا فرمودهٔ او: «إِلَّا الْمُجْرِمُونَ» (گفتند در حالی که در آنجا با یکدیگر ستیزه می‌کردند... ادامه در متن کامل