تفسیر آیهٔ ۲۲۳ سورهٔ شعراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن خدای متعال: « يُلْقُونَ السَّمْعَ وَ أَكْثَرُهُمْ كٰاذِبُونَ » (گوش فرا می‌دارند [تا دزدانه بشنوند] و بیشترشان دروغگویند)؛ ظاهر آن است که هر دو ضمیر جمع در « يُلْقُونَ » و « أَكْثَرُهُمْ » به شیاطین بازمی‌گردد؛ و «سمع» مصدری به معنای مسموع (شنیده‌شده) است و مراد از آن اخباری از آسمان است که شیاطین شنیده‌اند، هرچند ناقص باشد؛ زیرا آنان از گوش فرادادن منع شده‌اند و هدف تیرهای شهاب قرار می‌گیرند، در نتیجه آنچه دزدانه استراق‌سمع می‌کنند جز ناقص، ناتمام و ناکامل نخواهد بود و به همین سبب، دروغ فراوانی به آن راه می‌یابد.

و سخن او: « وَ أَكْثَرُهُمْ كٰاذِبُونَ » بدین معناست که بیشترِ شیاطین دروغگویند و هرگز خبری راست نمی‌دهند، و این کثرت به لحاظ افراد است؛ و ممکن است مقصود، کثرت از حیث فرود آمدن باشد؛ یعنی بیشترِ کسانی از شیاطین که فرود می‌آیند دروغگویند، به این معنا که بیشترِ خبرهایشان دروغ است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۲۱ تا ۲۲۳ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَليٰ مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيٰاطِينُ -إلي قوله- كٰاذِبُونَ » (آیا به شما خبر دهم که شیاطین بر چه کسی فرود می‌آیند؟ ... تا آنجا که می‌فرماید: دروغگویند)؛ این آیات، کسی را که شیاطین بر او فرود می‌آیند با صفت ویژهٔ او می‌شناساند تا روشن شود که پیامبر (ص) از آنان نیست و قرآن نیز از القائات شیاطین سرچشمه نگرفته است؛ و روی سخن در این آیات با مشرکان است.

حاصل برهان این سه آیه آن است که شیاطین چون سرشتشان بر شرّ بنا شده است، جز بر دروغگوی بدکار فرود نمی‌آیند و بیشترشان نیز در خبرهای خود دروغگویند؛ در حالی که پیامبر (ص) نه دروغ‌پردازِ گناهکار است و نه کلامی که به او وحی می‌شود دروغی ساختگی است. بنابراین، نه او از کسانی است که شیاطین بر آنان فرود می‌آیند، نه آن که بر او فرود می‌آید شیطان است، و نه قرآنی که بر او نازل گشته از القائات شیاطین به شمار می‌رود.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۲۲۳ تا ۲۲۷ با هم

می‌گویم: این روایت و روایات هم‌معنای آن، همان چیزی است که برخی را واداشته است تا بگویند پنج آیهٔ پایانی سوره مدنی هستند؛ و سخن دربارهٔ این موضوع را در هنگام تفسیر این آیات دانستی. ادامه در متن کامل