تفسیر آیهٔ ۱۳۰ سورهٔ شعراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذٰا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبّٰارِينَ » (و چون خشم می‌گیرید و دست‌اندازی می‌کنید، مانند سرکشان و زورگویان بی‌رحمانه دست می‌یازید). در مجمع البیان آمده است: «بَطش» ستمگری و خشونت است، چه با کشتن به شمشیر و چه با زدنِ تازیانه؛ و «جبّار» کسی است که به بزرگیِ سلطنت و قدرتش بر دیگران برتری می‌جوید. این وصف در حق خدای پاک و منزه ستایش است و در حق دیگران نکوهش؛ زیرا معنای آن دربارهٔ بنده این است که برای خود قائل به جبروت و بزرگیِ ساختگی می‌شود. (پایان سخن مجمع‌البیان).

بنابراین معنا چنین است: هرگاه در کاری سخت‌گیری و خشونت نشان می‌دهید، چنان در آن زیاده‌روی می‌کنید که ستمگران و جبّاران در شدت عمل زیاده‌روی می‌کنند.

بحث روایی

و در تفسیر قمی دربارهٔ سخن خدای متعال: « وَ إِذٰا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبّٰارِينَ » (و چون دست به مجازات می‌گشایید، زورگویانه و سرکشانه دست می‌گشایید) آمده است: یعنی از روی خشم و بدون استحقاق، دست به کشتار می‌زنید.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۲۸ تا ۱۳۰ با هم

حاصل این سه آیه آن است که: شما هم در خواسته و کامجویی و هم در خشم و غضب زیاده‌روی می‌کنید، از مرز اعتدال فراتر رفته‌اید و از دایرهٔ بندگی خارج شده‌اید.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۲۳ تا ۱۴۰ با هم

در کتاب «کمال‌الدین» و «روضهٔ کافی» به سند خود از ابوحمزهٔ ثمالی از امام ابوجعفر، محمد بن علی الباقر (ع) در حدیثی روایت شده است که فرمود: نوح گفت: «همانا خداوند تبارک و تعالی پیامبری را برمی‌انگیزد که به او هود گفته می‌شود؛ او قومش را به‌سوی خداوند عزوجل فرا‌می‌خواند اما آنان تکذیبش می‌کنند، و خداوند عزوجل با تندباد هلاکشان می‌سازد. ادامه در متن کامل

و نوح به فرزندش سام فرمان داد که در آغاز هر سال این وصیت را بازخوانی و یادآوری کند و آن روز برایشان عید باشد تا در آن روز، برانگیخته‌شدن هود و زمانی را که در آن قیام می‌کند به یاد آورند و عهدش را تازه دارند. ادامه در متن کامل