تفسیر آیهٔ ۵۲ سورهٔ فرقان

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَلاٰ تُطِعِ الْكٰافِرِينَ وَ جٰاهِدْهُمْ بِهِ جِهٰاداً كَبِيراً » (پس از کافران اطاعت مکن و با آن [قرآن] با آنان جهادی بزرگ کن). این سخن بر معنای آیهٔ پیشین مترتب است. به گواهی سیاق آیات، ضمیر «بِهِ» (با آن) به قرآن بازمی‌گردد. «مجاهده» و «جهاد» به معنای به‌کارگرفتن تمام توان و نیرو در دفع دشمن است؛ و از آنجا که این جهاد به‌وسیلهٔ قرآن دانسته شده، مقصود از آن تلاوت قرآن بر آنان، بیان حقایقش برای ایشان و تمام‌کردن حجت‌های آن بر ضد آنان است.

بنابراین، حاصل مضمون آیه چنین است: حال که مَثَل رسالت الهی در کنارزدن پردهٔ نادانی و غفلتِ افکنده‌شده بر دل‌های مردم — با آشکارساختن حق برای آنان و تمام‌کردن حجت بر ایشان — مانند خورشید است در نشان‌دادن سایهٔ گسترده و برچیدن آن به فرمان خدا، و مانند روز است در مقایسه با شب و آرامش آن، و مانند باران است برای زمین مرده و چهارپایان و انسان‌های تشنه‌کام؛ و ما تو را برانگیخته‌ایم تا در چنین جایگاهی باشی: یعنی هشداردهنده‌ای برای مردم این آبادی‌ها باشی. پس از کافران فرمان مبر؛ چرا که پیروی از آنان این سنت همگانی را که برای هدایت نهاده شده است باطل می‌سازد. و نهایت تلاش و توان خود را در رساندن رسالتت و تمام‌کردن حجت با این قرآن — که دربردارندهٔ دعوت حق است — به کار گیر و با آن با کافران جهادی بزرگ کن.