إِن كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنۡ ءَالِهَتِنَا لَوۡلَآ أَن صَبَرۡنَا عَلَيۡهَاۚ وَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ حِينَ يَرَوۡنَ ٱلۡعَذَابَ مَنۡ أَضَلُّ سَبِيلًا
«اگر بر [پرستش] خدایان خود پایداری نمیورزیدیم، نزدیک بود ما را از آنها منحرف و گمراه سازد!» و هنگامی که عذاب را ببینند، بهزودی خواهند دانست چه کسی گمراهتر است.
تفسیر آیهٔ ۴۲ سورهٔ فرقان، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۵، صفحهٔ ۲۲۲ تا ۲۲۳ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/25/42/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « إِنْ كٰادَ لَيُضِلُّنٰا عَنْ آلِهَتِنٰا لَوْ لاٰ أَنْ صَبَرْنٰا عَلَيْهٰا » تا آخر آیه؛ (نزدیک بود ما را از خدایانمان منصرف و گمراه سازد، اگر بر آنها پایداری نمیکردیم). واژهٔ «إِنْ» در اینجا مخففه از ثقیله (همان «إِنَّ» با تخفیف در تلفظ) است. کلمهٔ «إضلال» (گمراهکردن) گویی معنای «صَرف» (برگرداندن و منصرفکردن) را در خود دارد و به همین سبب با حرف «عَنْ» متعدی شده است، و جوابِ «لَوْلَا» نیز حذف شده است و عبارتِ پیشین بر آن دلالت میکند. معنای آیه این است: نزدیک بود او با گمراهکردن ما، از خدایانمان منصرفمان کند، و اگر ما بر پرستش خدایان خود پایداری نمیکردیم، قطعاً ما را از آنها برمیگرداند.
و جملهٔ « وَ سَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ الْعَذٰابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلاً » (و هنگامی که عذاب را ببینند، به زودی خواهند دانست چه کسی گمراهتر است) وعید و تهدیدی از سوی خدای متعال نسبت به آنان است؛ هشداری بر اینکه آنها از آنچه در آینده با آن روبهرو میشوند غافلاند؛ یعنی روبهرو شدن با عذاب و رسیدن به یقین دربارهٔ گمراهی و انحرافِ خویش.