تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ فرقان

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذٰا أُلْقُوا مِنْهٰا مَكٰاناً ضَيِّقاً مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنٰالِكَ ثُبُوراً » (و هنگامی که در مکانی تنگ از آن، در حالی که با زنجیرها به هم بسته شده‌اند، افکنده شوند، در آنجا واویلا و هلاکت سر می‌دهند). کلمهٔ « مَكٰاناً » با تقدیر «فی» منصوب است (یعنی: فی مکانٍ ضیّق)، و «ثُبور» به معنای ویل (وای بر من) و هلاکت است.

«تقرین» به معنای به بند کشیدن با غل و زنجیر است. برخی نیز گفته‌اند: به معنای همراه کردن آنان با همنشینانِ شیطانی‌شان است، اما این معنا از ظاهر لفظ دور است. معنای آیه چنین است: و هنگامی که در روز جزا در مکانی تنگ از آتش افکنده شوند، در حالی که در غل و زنجیر بسته‌اند، در آنجا هلاکتی وصف‌ناپذیر را فرامی‌خوانند؛ یعنی فریاد برمی‌آورند: «وا ثُبوراه» (ای وای بر هلاکت من!).

بحث روایی

و در همان کتاب آمده است که ابن‌ابی‌حاتم از یحیی بن ابی‌اُسَید روایت کرده که از پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دربارهٔ این سخن خدا پرسش شد: « وَ إِذٰا أُلْقُوا مِنْهٰا مَكٰاناً ضَيِّقاً مُقَرَّنِينَ » (فرقان: ۱۳؛ و چون در غل و زنجیر بسته، در مکانی تنگ از آن افکنده شوند...)؛ فرمود: «سوگند به آن‌که جانم در دست اوست، آنان به زور و سختی در آتش فرو برده می‌شوند، درست همان‌گونه که میخی با زور در دیوار کوبیده می‌شود.»