تفسیر آیهٔ ۶۳ سورهٔ مؤمنون

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « بَلْ قُلُوبُهُمْ فِي غَمْرَهٍ مِنْ هٰذٰا وَ لَهُمْ أَعْمٰالٌ مِنْ دُونِ ذٰلِكَ هُمْ لَهٰا عٰامِلُونَ » (بلکه دل‌هایشان از این [حقیقت] در غفلتی سخت فرورفته است، و گذشته از این، کارهایی [دیگر] دارند که همواره انجامش می‌دهند). مناسب با سیاق آیات آن است که کلمهٔ «هٰذٰا» (این)، اشاره به همان حالی باشد که آیات پیشین دربارهٔ مؤمنان و شتاب ورزیدنشان در کارهای خیر توصیف کرد؛ و نیز ممکن است اشاره به قرآن باشد، چنان‌که سخن بعدیِ او آن را تأیید می‌کند آنجا که می‌فرماید: «قَدْ كٰانَتْ آيٰاتِي تُتْلىٰ عَلَيْكُمْ» (آیات من بر شما تلاوت می‌شد). «غَمْرَه» به معنای غفلت بسیار عمیق یا جهل شدیدی است که آنان را فراگرفته است. و سخن پروردگار که می‌فرماید: « وَ لَهُمْ أَعْمٰالٌ مِنْ دُونِ ذٰلِكَ » (و برای آنان گذشته از این، کارهایی است...)، یعنی جدا از آن حال و وصفی که برای مؤمنان برشمردیم؛ و کنایه از این است که آنان سرگرمیِ بازدارنده‌ای دارند که مانع پرداختن به این خیرات و اعمال شایسته می‌شود، و آن سرگرمی همان کارهای زشت و پلیدی است که پیوسته انجام می‌دهند.

معنای آیه چنین است: بلکه کافران نسبت به این اوصافی که برای مؤمنان بیان کردیم، در غفلت یا نادانیِ بسیار شدیدی هستند و افزون بر آن، کارهای زشت و ناپسندی دارند که همواره انجام می‌دهند و همان کارها آنان را سرگرم کرده و مانع هدایتشان شده است.