تفسیر آیهٔ ۵۳ سورهٔ مؤمنون

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً كُلُّ حِزْبٍ بِمٰا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ » (اما آنان کارِ [دین] خود را میان خویش قطعه‌قطعه کردند و کتاب‌کتاب [دسته‌دسته] ساختند؛ هر گروهی به آنچه نزد خود دارد شادمان است). در کتاب «مجمع‌البیان» آمده است که «تقطّع» و «تقطیع» به یک معناست، و «زُبُر» با دو ضمه، جمع «زبور» به معنای کتاب است. این سخن نتیجه و شاخه‌ای از مطالب پیش از خود است، و معنایش این است که: خداوند پیامبرانش را پیاپی به‌سوی آنان فرستاد و همگی امتی یگانه بودند و پروردگاری یکتا داشتند که آنان را به پرواداری از خود فراخواند؛ ولی آنان از فرمانش پیروی نکردند و پیوند کارِ دین خود را میان خویش تکه‌تکه کردند و آن را به صورت کتاب‌هایی جداگانه درآوردند که هر گروهی به کتابی ویژه اختصاص یافت و هر دسته‌ای به آنچه نزد خود دارد دل‌خوش است.

و در قرائت ابن‌عامر، این واژه « زُبُراً » با فتحهٔ «باء» خوانده شده که جمع «زُبرَه» به معنای فرقه و گروه است؛ و معنا چنین می‌شود: در کارِ [دین] خود به دسته‌ها و حزب‌هایی پراکنده شدند، در حالی که هر گروهی به آنچه نزد خود دارد شادمان است؛ و این قرائت رجحان دارد.

بحث روایی

و در همان کتاب دربارهٔ سخن او: « كُلُّ حِزْبٍ بِمٰا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ » (هر گروهی به آنچه نزد خود دارد شادمان است) آمده است که فرمود: هر کس برای خود دینی برگزیده است، به همان دل‌خوش و شادمان است.