تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ مؤمنون

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ أَنْزَلْنٰا مِنَ السَّمٰاءِ مٰاءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنّٰاهُ فِي الْأَرْضِ وَ إِنّٰا عَليٰ ذَهٰابٍ بِهِ لَقٰادِرُونَ » («و از آسمان آبی به اندازه فرود آوردیم و آن را در زمین جای دادیم، و ما بر بردن و نابودکردن آن تواناییم»)؛ مراد از «آسمان» جهت بالاست، زیرا هر چه بر فراز تو باشد و بر تو سایه افکند، آسمان است، و مراد از آبی که از آن فرود می‌آید، آب باران است.

در عبارتِ « بِقَدَرٍ » («به اندازه‌ای معیّن») این دلالت هست که آنچه فرود آمده، بر طبق اقتضای تدبیر کامل الهی نازل شده است؛ تدبیری که آن را به اندازه‌ای معیّن مقدر می‌سازد، به گونه‌ای که قطره‌ای از آن افزون نمی‌شود و نمی‌کاهد. همچنین در این عبارت، اشاره‌ای است به این سخن الهی: «وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ عِنْدَنٰا خَزٰائِنُهُ وَ مٰا نُنَزِّلُهُ إِلاّٰ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ» (حجر: ۲۱؛ «و هیچ چیزی نیست مگر آنکه گنجینه‌هایش نزد ماست و ما آن را جز به اندازه‌ای معیّن فرو نمی‌فرستیم»).

معنای آیه چنین است: و ما از سمتِ بالا آبی به اندازه فرود آوردیم که همان آب باران است، و آن را در زمین جای دادیم؛ که همان اندوخته‌های آب در دل کوه‌ها و دشت‌هاست و چشمه‌ها و جویبارها از آن سر برمی‌آورند و چاه‌ها آن را آشکار می‌سازند؛ و به راستی ما تواناییم بر اینکه این آبِ جای‌گرفته در زمین را چنان از میان ببریم که شما از چگونگی آن آگاه نشوید و بدان راه نبرید.