تفسیر آیهٔ ۱۰۴ سورهٔ مؤمنون

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النّٰارُ وَ هُمْ فِيهٰا كٰالِحُونَ » (آتش چهره‌هایشان را می‌سوزاند و آنان در آن با لب‌هایی جمع‌شده، دندان‌نما هستند). در مجمع‌البیان آمده است: «لفح» و «نفح» به یک معنا هستند، جز آنکه تأثیر «لفح» شدیدتر و بزرگ‌تر از «نفح» است؛ «لفح» برخورد باد داغ و سوزان به چهره است و «نفح» وزیدن باد به چهره؛ و «کلوح» عبارت است از جمع شدن و پس رفتنِ لب‌ها از روی دندان‌ها چندان که دندان‌ها آشکار شود. پایان سخن او.

معنای آیه این است: زبانهٔ آتش چنان به چهره‌هایشان می‌خورد که لب‌هایشان جمع می‌شود و دندان‌هایشان نمایان می‌گردد، درست مانند کله‌های بریان‌شده.

بحث روایی

و در تفسیر قمی دربارهٔ سخن خدای عزوجل: « تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النّٰارُ » [مؤمنون: ۱۰۴] فرمود: «تلهب عليهم فتحرقهم» (آتش بر آنان زبانه می‌کشد و می‌سوزاندشان)، و دربارهٔ « وَ هُمْ فِيهٰا كٰالِحُونَ » [مؤمنون: ۱۰۴] فرمود: «أي مفتوحي الفم متربدي الوجوه» (یعنی با دهان‌هایی بازمانده و چهره‌هایی تیره و دگرگون‌شده هستند).