تفسیر آیهٔ ۶۵ سورهٔ حج

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مٰا فِي الْأَرْضِ » (آیا ندیدی که خدا آنچه را در زمین است برای شما رام کرد...). این آیه گواه دیگری بر فراگیریِ قدرتِ خداست؛ و قرار گرفتنِ رام ساختنِ آنچه در زمین است در برابرِ رام کردنِ کشتی در دریا، مؤید این است که مقصود از زمین در اینجا، خشکی در برابر دریاست. بر این اساس، دنبال شدنِ این دو جمله با عبارتِ «وَ يُمْسِكُ السَّمٰاءَ » (و آسمان را نگاه می‌دارد...) نشان می‌دهد که خلاصه‌ی مقصود این است: خداوند آنچه را در آسمان و زمین—چه خشکی و چه دریا—است، برای شما رام گردانیده است.

و مراد از آسمان، جهتِ بالا و هر آن چیزی است که در آن قرار دارد؛ پس خداوند آن را نگه می‌دارد تا جز به فرمان او بر زمین نیفتد، مانند سنگ‌های آسمانی و صاعقه‌ها و نظایر آن که فرو می‌ریزند.

و آیه را با دو صفتِ رأفت و رحمت پایان بخشیده است تا نعمت را کامل گرداند و بر مردم منّت گذارد.