تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ انبیاء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «ثُمَّ صَدَقْنٰاهُمُ الْوَعْدَ فَأَنْجَيْنٰاهُمْ وَ مَنْ نَشٰاءُ وَ أَهْلَكْنَا الْمُسْرِفِينَ » (سپس وعده‌ای را که به آنان داده بودیم تحقق بخشیدیم؛ پس آنان و هر که را خواستیم نجات دادیم و زیاده‌روان را نابود ساختیم). این سخن عطف است بر فرمودهٔ پیشین که: «وَ مٰا أَرْسَلْنٰا قَبْلَكَ إِلاّٰ رِجٰالاً » (و پیش از تو جز مردانی را نفرستادیم)؛ و در آن، سرانجامِ فرستادنِ پیامبران و پایان کار زیاده‌روانِ امت‌هایشان بیان شده است، همان کسانی که از پیامبران معجزات پیشنهادی می‌خواستند. همچنین در این آیه، نابودیِ آنان که پیش‌تر در عبارتِ «مِنْ قَرْيَهٍ أَهْلَكْنٰاهٰا » (هیچ آبادی‌ای که نابودش ساختیم) بدان اشاره شده بود، توضیح داده شده و هشداری تهدیدآمیز به مشرکان داده شده است.

مراد از وعده در سخن پروردگار: «ثُمَّ صَدَقْنٰاهُمُ الْوَعْدَ » (سپس وعده را دربارهٔ آنان راست گردانیدیم)، همان وعده‌ای است که برای یاریِ دینشان و برافراشتن کلمهٔ حق به آنان داده بود؛ چنان‌که در این سخن او آمده است: «وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنٰا لِعِبٰادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ» (و قطعاً وعدهٔ ما دربارهٔ بندگان فرستاده‌مان از پیش رقم خورده است که بی‌گمان آنان «الْمَنْصُورُونَ وَ إِنَّ جُنْدَنٰا لَهُمُ الْغٰالِبُونَ» (همان یاری‌شدگانند، و بی‌گمان سپاه ما همان پیروزمندانند؛ صافات: ۱۷۳) و آیاتی دیگر از این دست.

و فرمودهٔ او: «فَأَنْجَيْنٰاهُمْ وَ مَنْ نَشٰاءُ » (پس آنان و هر که را خواستیم نجات دادیم)، یعنی پیامبران و مؤمنان؛ و خداوند به آنان وعدهٔ نجات داده بود، چنان‌که این سخن او بر آن دلالت دارد: «حَقًّا عَلَيْنٰا نُنْجِ الْمُؤْمِنِينَ» (بر ما حق است که مؤمنان را نجات دهیم؛ یونس: ۱۰۳). و «مسرفان» همان مشرکانی هستند که از حدّ بندگی فراتر رفته‌اند، و معنای بقیهٔ آیه روشن است.