تفسیر آیهٔ ۸۱ سورهٔ انبیاء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «وَ لِسُلَيْمٰانَ الرِّيحَ عٰاصِفَهً تَجْرِي بِأَمْرِهِ » (و برای سلیمان، بادِ تندرو و طوفانی را [رام کردیم] که به فرمان او روان می‌شد...). این عبارت عطف است بر سخن پیشین «مَعَ دٰاوُدَ » (همراه داوود)؛ یعنی: و برای سلیمان بادِ عاصف—یعنی بادی با وزش تند و شدید—را مسخر ساختیم که به فرمان او به‌سوی سرزمینی روان می‌شد که در آن برکت نهاده بودیم، و آن سرزمین شام است که سلیمان در آن جای می‌گرفت و زیست می‌کرد، و ما به هر چیزی دانا بوده‌ایم.

علت اینکه تسخیر باد با صفت «عاصفه» (تندوزنده و طوفانی) یاد شده، با اینکه باد در هر دو حالت وزش شدید و آرامش در تسخیر او بود—همان‌طور که در آیه‌ای دیگر فرموده است: «رُخٰاءً حَيْثُ أَصٰابَ» ([بادی] نرم و آرام به هر جا که آهنگ می‌کرد) (ص: ۳۶)—این است که رام‌کردن باد تند و طوفانی شگفت‌انگیزتر و بر قدرت الهی دلالت‌کننده‌تر است.

گفته شده است: چون سکونت داشتنِ حضرت سلیمان (ع) در آن سرزمین شهرت داشته، دیگر از وزیدنِ باد به فرمان او از آن سرزمین سخنی به میان نیامده و تنها به وزیدنِ باد به‌سوی آن بسنده شده است، و این بیان در مقام منّت‌نهادن و یادآوری نعمت آشکارتر است. اما این احتمال نیز هست که مقصود از وزیدن باد به فرمان او به‌سوی آن سرزمین، این باشد که باد به‌سوی آن سرزمین می‌آمد تا او را از آنجا بردارد و به هر جا که می‌خواهد ببرد، نه اینکه فقط او را به آنجا بازگرداند و پس از سفر فرود آورد؛ بنا بر این احتمال، کلام هم بیرون رفتن از آن سرزمین و هم بازگشت به آن را دربرمی‌گیرد.

بحث روایی

و در تفسیر قمی آمده است: دربارهٔ سخن خدای عزوجل: «وَ لِسُلَيْمٰانَ الرِّيحَ عٰاصِفَهً » (انبیاء: ۸۱) فرمود: از هر سویی روان می‌شد؛ «إِليٰ الْأَرْضِ الَّتِي بٰارَكْنٰا فِيهٰا » (انبیاء: ۸۱) فرمود: به سوی بیت‌المقدس و شام.