تفسیر آیهٔ ۳۶ سورهٔ ص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «فَسَخَّرْنٰا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخٰاءً حَيْثُ أَصٰابَ» (پس باد را رامِ او ساختیم که به فرمانش، نرم و روان به هر جا می‌خواست حرکت می‌کرد)؛ این سخن بر درخواست حکومت از سوی وی مترتب است و از برآورده‌شدن دعایش و بیان آن حکومتی خبر می‌دهد که سزاوار هیچ‌کس جز او نبود؛ یعنی تسخیر باد و جن.

«الرُّخاء» با ضمه، به معنای نرم و ملایم است. ظاهر این است که مراد از روان بودن باد به فرمان او به‌صورت رخاء، فرمان‌برداری آن از دستور او و جریان آسانش بر وفق خواستهٔ آن حضرت (ع) است؛ ازاین‌رو اشکال وارد نیست که توصیف باد در اینجا به «رخاء»، با توصیف آن در آیهٔ «وَ لِسُلَيْمٰانَ الرِّيحَ عٰاصِفَهً تَجْرِي بِأَمْرِهِ» (انبیاء: ۸۱) به تندباد بودن، ناسازگار است.

گاهی نیز در پاسخ به این اشکال گفته شده است: ممکن است خداوند باد را بر حسب خواستهٔ سلیمان (ع)، گاهی نرم و آرام، و گاهی تند و وزان قرار داده باشد.

سخن خداوند: « حَيْثُ أَصٰابَ » یعنی به هر جا که سلیمان (ع) می‌خواست و قصد می‌کرد؛ و این عبارت به «تَجْرِي» وابسته است.