سورهٔ ۲۰ · جلد ۱۴ المیزان

تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ طه

قال هي عصاي أتوكؤا عليها وأهش بها على

سورهٔ ۲۰ · آیهٔ ۱۸

قَالَ هِيَ عَصَايَ أَتَوَكَّؤُاْ عَلَيۡهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي وَلِيَ فِيهَا مَـَٔارِبُ أُخۡرَىٰ

گفت: «این عصای من است؛ بر آن تکیه می‌زنم، و با آن برای گوسفندانم برگ می‌تکانم، و مرا در آن نیازهای دیگری نیز هست.»

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «قٰالَ هِيَ عَصٰايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْهٰا وَ أَهُشُّ بِهٰا عَليٰ غَنَمِي وَ لِيَ فِيهٰا مَآرِبُ أُخْريٰ » (گفت: این عصای من است؛ بر آن تکیه می‌زنم و با آن برای گوسفندانم برگ می‌تکانم، و مرا در آن نیازهای دیگری نیز هست). «عصا» شناخته‌شده است و از مؤنث‌های سماعی است (واژه‌هایی که بدون علامت تأنیث، مؤنث به شمار می‌روند). «تَوَكُّؤ» و اتکا بر عصا، تکیه‌کردن بر آن است. «هَشّ» تکاندن برگ درخت و زدن با عصا بر آن است تا بر زمین فرو ریزد و گوسفند از آن بخورد. «مآرب» جمعِ «مَأْرَبَه» ــ با هر سه حرکتِ حرف راء (مَأْرَبَه، مَأْرُبَه، مَأْرِبَه) ــ و به معنای حاجت و نیاز است؛ و مقصود از اینکه نیازهایش در آن است، وابستگیِ نیازهایش به عصاست از آن جهت که وسیلهٔ برطرف‌کردنِ آن‌هاست. معنای آیه نیز آشکار است.

دربارهٔ طولانی‌کردن سخن و اطنابِ آن حضرت (ع) در بیان اوصاف و کاربردهای عصا، گفته‌اند: این امر برخاسته از اقتضای خودِ جایگاه است؛ جایگاه مناجات و رازگویی با محبوب چنین اقتضایی دارد؛ چرا که هم‌کلامی با محبوب لذت‌بخش است. از همین رو ابتدا گفت که آن، عصای اوست تا سودمندی‌های عمومی‌اش را بر آن مترتب سازد؛ و نکتهٔ یادکردن از عصابودنِ آن نیز همین است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ و ۱۸ با هم

ما در ذیل آیهٔ پیشین وجه دیگری را برای این پرسش و پاسخ بیان کردیم که بر پایهٔ آن، سخن حضرت موسی از باب اطناب (زیاده‌گوییِ آگاهانه) نیست؛ به‌ویژه با توجه به اینکه او دیگر منافع عصا را یک‌جا در این گفته‌اش گرد آورد: «وَ لِيَ فِيهٰا مَآرِبُ أُخْريٰ » (و مرا در آن نیازهای دیگری نیز هست).

ادامهٔ تفسیر در متن کامل ←

تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ طه، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۴، صفحهٔ ۱۴۳ تا ۱۴۴ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/20/18/

گزارش خطا در ترجمهٔ این آیه

تفسیرهای دیگر

برو به تفسیر معنوی