تفسیر آیهٔ ۱۳۴ سورهٔ طه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «وَ لَوْ أَنّٰا أَهْلَكْنٰاهُمْ بِعَذٰابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقٰالُوا رَبَّنٰا لَوْ لاٰ أَرْسَلْتَ إِلَيْنٰا رَسُولاً فَنَتَّبِعَ آيٰاتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزيٰ » (و اگر ما آنان را پیش از آن، با عذابی هلاک می‌کردیم، قطعاً می‌گفتند: «پروردگارا، چرا پیامبری به‌سویمان نفرستادی تا پیش از آنکه خوار و رسوا شویم، از آیاتت پیروی کنیم؟»). ظاهر آن است که ضمیر در «مِنْ قَبْلِهِ » (پیش از آن) به «بَيِّنَة» در آیهٔ پیشین برمی‌گردد، به این اعتبار که مقصود از بیّنه همان قرآن است. و معنا چنین است: اگر ما آنان را به کیفر زیاده‌روی و کفرشان با عذابی هلاک می‌کردیم پیش از آنکه این بیّنه به‌سویشان بیاید، حجت بر آنان تمام نمی‌شد و حق اعتراض برای ایشان بر ما باقی می‌ماند و می‌گفتند: پروردگارا، چرا پیامبری به‌سویمان نفرستادی تا از آیاتت—که این بیّنه بر آنها دلالت دارد—پیروی کنیم، پیش از آنکه با عذاب استیصال (ریشه‌کن‌کننده) خوار و رسوا گردیم؟

و گفته شده است ضمیر به «پیامبر» برمی‌گردد که از مضمون آیهٔ پیشین دانسته می‌شود، به گواهیِ سخن خودِ آنان که: «لَوْ لاٰ أَرْسَلْتَ إِلَيْنٰا رَسُولاً » (چرا به‌سویمان پیامبری نفرستادی؟). این وجه از جهت لفظ نزدیک به نظر می‌رسد، اما وجه نخست از جهت معنا استوارتر است، و مؤید آن نیز سخنِ ایشان است: «فَنَتَّبِعَ آيٰاتِكَ » (تا از آیاتت پیروی کنیم)؛ و نگفتند «تا از پیامبرت پیروی کنیم».