تفسیر آیهٔ ۱۱۶ سورهٔ طه

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱۵ و ۱۱۶ با هم

بنابراین معنای آیه چنین است: و سوگند می‌خورم که پیش از این به آدم سفارش کردیم، اما او آن وصیت را واگذاشت و ما تصمیمی قاطع برای نگهداریِ آن یا شکیبایی بر آن در او نیافتیم. این عهد و سفارش مذکور—آن‌گونه که از داستان آدم(ع) در جاهای دیگری از کلام خدای متعال برمی‌آید—همان نهی از خوردن درخت است، مانند فرمودهٔ خداوند: «لاٰ تَقْرَبٰا هٰذِهِ الشَّجَرَهَ» (اعراف: ۱۹؛ به این درخت نزدیک نشوید). خدای متعال می‌فرماید: «وَ إِذْ قُلْنٰا لِلْمَلاٰئِكَهِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاّٰ إِبْلِيسَ أَبيٰ » (و هنگامی را یاد کن که به فرشتگان گفتیم: برای آدم سجده کنید؛ پس سجده کردند مگر ابلیس که سر باز زد). این آیه بر عبارتی در تقدیر عطف شده است؛ و تقدیر کلام چنین است: «عهد و سفارش ما به او را یاد کن، و زمانی را یاد کن که به فرشتگان فرمان دادیم برای او سجده کنند و همگی سجده کردند جز ابلیس»، تا روشن شود که آدم سفارش را از یاد برد و بر حفظ آن عزم نورزید. و کلمهٔ «أَبيٰ » (سر باز زد) در پاسخ پرسشی فرضی است که گویی پرسیده شد: ابلیس چه کرد؟ و در پاسخ فرمود: سر باز زد.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۱۵ تا ۱۲۶ با هم

معنای یادشده در این روایت از بطن قرآن است که در آن، احکام به حقیقت خود و پیمان‌ها به تأویلشان—که همان ولایت الهی است—بازگردانده شده‌اند، و اصلاً از قبیل تفسیرِ لفظ آیه نیست. ادامه در متن کامل