تفسیر آیهٔ ۸۵ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «تَظٰاهَرُونَ عَلَيْهِمْ» (بر ضد آنان همدست می‌شوید)؛ «التظاهر» به معنای همکاری و پشتیبانی یکدیگر است، و «الظهير» یعنی یار و پشتیبان. این واژه از «الظهر» (پشت) گرفته شده است، زیرا یاور و پشتیبان همواره در پشت سر انسان قرار می‌گیرد و به او تکیه می‌دهد.

خدای متعال می‌فرماید: «وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرٰاجُهُمْ» (در حالی که بیرون راندنشان بر شما حرام است). ضمیرِ «هُوَ» ضمیر شأن و قصه است (ضمیری که برای بیان اهمیت ماجرا می‌آید و به ماجرای پیشِ رو اشاره دارد)، درست مانند سخن خدای متعال: «قُلْ هُوَ اللّٰهُ أَحَدٌ» (بگو: حقیقت این است که خدا یکتاست؛ اخلاص: ۱).

خدای متعال می‌فرماید: «أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتٰابِ» (آیا به بخشی از کتاب ایمان می‌آورید؟)؛ یعنی چه تفاوتی میان بیرون راندن و فدیه دادن وجود دارد که شما حکم فدیه را پذیرفتید و حکم بیرون راندن را زیر پا گذاشتید، در حالی که هر دو در کتاب آمده‌اند؟! «أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتٰابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ» (آیا به بخشی از کتاب ایمان می‌آورید و به بخشی دیگر کفر می‌ورزید؟).