تفسیر آیهٔ ۱۴۹ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه در المیزان

بیان) [تشریع قبله و معنای گواهی‌دادن امت بر مردم و پیامبر بر امت

خدای متعال می‌فرماید: «وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ»؛ (از هر جا بیرون شدی، روی خود را به سوی مسجدالحرام بگردان). برخی مفسران گفته‌اند معنا این است: «از هر مکانی که بیرون شدی و در هر سرزمینی که فرود آمدی، روی خود را [به سوی آن] بگردان»؛ و گروهی دیگر گفته‌اند معنا این است: «از هر شهری که خارج شدی». ممکن است مقصود از «وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ» مکه باشد؛ همان شهری که پیامبر خدا (ص) از آن خارج شد، چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «مِنْ قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ» (محمد: ۱۳ - [نیرومندتر بودند] از آبادی‌ات که تو را بیرون راند). در این صورت، معنا چنین خواهد بود: رو کردن به کعبه، حکمی پایدار برای تو در مکه و دیگر شهرها و سرزمین‌هاست. همچنین در عبارت «وَ إِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَ مَا اللّٰهُ بِغٰافِلٍ عَمّٰا تَعْمَلُونَ»؛ (و مسلماً این فرمان حقی از سوی پروردگار توست و خدا از آنچه انجام می‌دهید غافل نیست)، تأکید و شدتی ویژه وجود دارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان) [تشریع قبله و معنای گواهی‌دادن امت بر مردم و پیامبر بر امت

تفسیر آیه‌های ۱۴۲ تا ۱۵۱ با هم

بدان که این آیات شریف دارای مواردی از التفات (تغییر سیاق کلام از شیوه‌ای به شیوهٔ دیگر) است: دربارهٔ خدای متعال گاه با ضمیر غایب، گاه با متکلم وحده (من) و گاه با متکلم مع‌الغیر (ما) تعبیر شده است؛ و دربارهٔ غیر خدا نیز گاه به صورت غایب، گاه مخاطب و گاه متکلم آمده است، و نکتهٔ آن بر اهل تدبر و بینش پوشیده نیست. ادامه در متن کامل

بحث علمی) [تعیین و شناخت قبله

تفسیر آیه‌های ۱۴۲ تا ۱۵۱ با هم

تشریع قبله در اسلام و معتبر دانستنِ رو به قبله بودن در نماز ـ که عبادتی همگانی میان مسلمانان است ـ و نیز در ذبح حیوانات و دیگر اموری که عموم مردم با آن‌ها سروکار دارند، مردم را بر آن داشت تا در پی یافتنِ جهت قبله و تعیین آن برآیند. ادامه در متن کامل

سپس برای سرعت‌بخشیدن به کار و آسانیِ آن، از ابزار مغناطیسیِ معروفی به نام «حُک» (قطب‌نما) استفاده کردند؛ چرا که این ابزار با عقربهٔ خود جهت شمال و جنوب را مشخص می‌کند و بدین‌ترتیب، در تعیین نقطهٔ جنوب جانشین دایرهٔ هندیه می‌شود؛ و کاربر با آگاهی از درجهٔ انحراف شهر خود می‌تواند جهت قبله را تشخیص دهد. ادامه در متن کامل

اما این کوششِ دانشمندان ـ که خداوند متعال تلاششان را پاداش دهد ـ از هر دو جهت خالی از کاستی و اشتباه نبود: اما از جهت نخست: ریاضی‌دانان متأخر دریافتند که پیشینیان در تعیین طول جغرافیایی دچار اشتباه شده بودند و به همین سبب، محاسبهٔ انحراف و در پی آن تشخیص جهت کعبه مختل شده بود؛ زیرا روش آنان برای تعیین عرض جغرافیاییِ… ادامه در متن کامل

بحث اجتماعی) [همچنین در معنای قبله و فایده‌های آن

تفسیر آیه‌های ۱۴۲ تا ۱۵۱ با هم

توجه عبادی به سوی خدای پاک و منزه — که از ویژگی‌های ماده پیراسته و از پیوند با حس مادی منزه است — هرگاه قرار باشد از مرز دل و باطن فراتر رود و به ساحت رفتارها فرود آید (و رفتارها نیز جز در دایرهٔ امور مادی جریان ندارند)، هیچ چاره و راه گریزی نیست جز اینکه به صورت نمادین و تمثیلی انجام پذیرد؛ بدین‌گونه که توجه‌های قلبی… ادامه در متن کامل

بت‌پرستان، و پرستندگان ستارگان و دیگر اجسام (اعم از انسان و جز آن) نیز در مکان‌هایی نزدیک، رو به سوی معبودان و خدایان دروغین خود می‌ایستادند و با بدن‌هایشان به آن‌ها روی می‌آوردند. ادامه در متن کامل

اما آیین پیامبران — و به‌ویژه دین اسلام که همهٔ آن آیین‌ها را تصدیق می‌کند — کعبه را قبله قرار داد و در نماز به سوی آن ایستادن را واجب ساخت؛ نمازی که هیچ مسلمانی در هیچ گوشه‌ای از زمین و آفاقِ آن در ترک آن معذور نیست. ادامه در متن کامل

اما از جهت اجتماعی، ماجرا شگفت‌انگیزتر و اثر آن آشکارتر و عمیق‌تر است؛ زیرا مردم را با همهٔ تفاوتِ روزگاران و جایگاه‌هایشان بر توجه به یک نقطهٔ یگانه گرد آورده است تا وحدت اندیشه، پیوند جامعه و الفت دل‌هایشان را مجسم سازد. ادامه در متن کامل