تفسیر آیهٔ ۱۳۸ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «صِبْغَةَ اللّٰهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ صِبْغَةً» (رنگ خدا [را بپذیرید]؛ و چه کسی در رنگ‌آمیزی نیکوتر از خداست؟). واژهٔ «صِبْغه» ساختاری برای بیان نوع و چگونگیِ رنگ‌آمیزی است (از ریشهٔ صَبغ، بر وزن فِعْله که بر نوع دلالت دارد)؛ یعنی همین ایمانی که یاد شد، رنگی الهی برای ماست، و این برترینِ رنگ‌هاست؛ نه مانند رنگ‌آمیزیِ یهودیت و مسیحیت که با تفرقه‌افکنی در دین و برپانداشتن آن همراه است.

خدای متعال می‌فرماید: «وَ نَحْنُ لَهُ عٰابِدُونَ» (و ما تنها او را عبادت می‌کنیم). این جمله در جایگاه حال قرار دارد و مانند بیان دلیل است برای سخن پیشین که می‌فرماید:

«صِبْغَةَ اللّٰهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ» (رنگ خدا؛ و چه کسی در رنگ‌آمیزی نیکوتر است؟).

بحث روایی

و در تفسیر قمی از یکی از دو امام [باقر یا صادق] (ع) و در معانی الأخبار از امام صادق (ع) دربارهٔ این کلام که خدای متعال می‌فرماید: «صِبْغَةَ اللّٰهِ» (بقره: ۱۳۸) تا پایان آیه، روایت شده است که فرمود: «الصبغة هي الإسلام»؛ رنگ‌آمیزی خدایی، همان اسلام است.

می‌گویم: ظاهر سیاق آیات نیز همین است.

و در کافی و معانی الأخبار از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود: «صبغ المؤمنين بالولاية في الميثاق»؛ خداوند مؤمنان را در پیمان نخستین (عالم میثاق)، به رنگ ولایت درآورد.

می‌گویم: این مطلب از باطن آیه است؛ چنان‌که به خواست خدای عزیز، معنای آن و نیز معنای ولایت و میثاق را به‌زودی بیان خواهیم کرد.