وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ أَن يُذۡكَرَ فِيهَا ٱسۡمُهُۥ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَآۚ أُوْلَٰٓئِكَ مَا كَانَ لَهُمۡ أَن يَدۡخُلُوهَآ إِلَّا خَآئِفِينَۚ لَهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٞ
و کیست ستمکارتر از آن کس که نگذارد نام خدا در مساجد او برده شود و در ویرانیِ آنها بکوشد؟ سزاوار نبود که اینان جز با بیم و هراس به آن مساجد پا بگذارند؛ برای آنان در دنیا خواری است و در آخرت عذابی بزرگ خواهند داشت.
تفسیر آیهٔ ۱۱۴ سورهٔ بقره، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱، صفحهٔ ۲۵۸ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/2/114/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان آیات
خدای متعال میفرماید: «وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ» (و کیست ستمکارتر از آن کس که مانع شد...)؛ ظاهر سیاق (روند کلام) این است که اینان کافران مکه پیش از هجرت هستند، زیرا این آیات در اوایل ورود پیامبر خدا (ص) به مدینه نازل شده است.
خدای متعال میفرماید: «أُولٰئِكَ مٰا كٰانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهٰا إِلاّٰ خٰائِفِينَ» (آنان را نرسد که جز ترسان در آن درآیند)؛ وجود واژهٔ «كٰانَ» (بود)، بر گذشتن و پایان یافتن این واقعه دلالت دارد؛ از این رو بر کافران قریش و کارهایشان در مکه منطبق میشود، همانگونه که در روایات آمده است که بازدارندگان، کافران مکه بودند که مسلمانان را از نماز خواندن در مسجدالحرام و مساجدی که در پیرامون کعبه برای خود برپا کرده بودند، بازمیداشتند.