تفسیر آیهٔ ۹۷ سورهٔ مریم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «فَإِنَّمٰا يَسَّرْنٰاهُ بِلِسٰانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا » (پس ما آن را تنها به زبان تو آسان کردیم تا پرهیزگاران را به آن بشارت دهی و مردمی ستیزه‌جو را با آن بیم رسانی). «تَیْسیر» همان آسان‌کردن است و از وضعیتی پیشین خبر می‌دهد که تلاوت و فهم قرآن در آن آسان نبوده است؛ و خدای سبحان از چنین وضعیتی دربارهٔ کتاب خویش در این آیه خبر داده است: «وَ الْكِتٰابِ الْمُبِينِ إِنّٰا جَعَلْنٰاهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتٰابِ لَدَيْنٰا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ» (زخرف: ۴) [سوگند به کتاب روشنگر، که ما آن را قرآنی عربی قرار دادیم تا شاید در آن بیندیشید، و همانا آن در اصلِ کتاب نزد ما بلندمرتبه و استوار است]. پس خبر داد که اگر آن را بر همان وضعیتی که نزد او داشت—و اکنون نیز چنان است—نگه می‌داشت و آن را به زبان عربی و خواندنی درنمی‌آورد، امیدی نبود که مردم در آن بیندیشند و بفهمند، و چنان‌که بود، «علیّ» (بلندمرتبه) و «حکیم» (استوار) باقی می‌ماند؛ یعنی دست‌نیافتنی‌تر از آن بود که فهم‌های مردم بدان راه یابد و خردهایشان به آن نفوذ کند.

از این‌جا تأیید می‌شود که معنای آسان ساختنِ آن به زبان پیامبر، نازل کردنش به همان زبان عربی است که زبان خودِ آن حضرت (ص) بوده است؛ بنابراین آیه خبر می‌دهد که خدای متعال آن را به زبان وی آسان کرد تا بشارت‌دادن و بیم‌رساندن برای او میسر گردد.

و گاهی گفته شده که معنای آسان ساختنِ قرآن به زبان او، جاری کردنش بر زبان پیامبر از راه وحی و اختصاص یافتنِ آن حضرت به وحیِ کلام الهی است تا با آن بشارت دهد و بیم رساند. این برداشت هرچند در خود وجهی عمیق است، اما وجه نخست، علاوه بر تأیید شدن با آیات پیشین و نظایر آن، با سیاقِ آیات این سوره نیز مناسب‌تر و سازگارتر است.

و در این کلام الهی که: «وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا » (و مردمی ستیزه‌جو را با آن بیم دهی)، مرادْ قوم پیامبر (ص) هستند؛ و «لُدّ» جمع «أَلَدّ» و از مادهٔ «لَدَد» به معنای ستیزه‌گری و دشمنیِ سرسختانه است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۹۷ و ۹۸ با هم

این دو آیه، پایان‌بخش این سوره‌اند؛ خدای سبحان در آن‌ها فرود آوردنِ حقیقت قرآن را یادآور می‌شود—حقیقتی که فراتر از آن است که دستِ فهم‌های عادی به آن برسد یا جز پاک‌شدگان کسی با آن تماس یابد—تا به مرتبهٔ یادآوری با زبان پیامبر (ص) درآید. و یادآور می‌شود که هدف از این آسان‌سازی آن است که به وسیلهٔ آن، بندگان پرهیزگارش را بشارت دهد و مردمی به شدت لجوج و ستیزه‌گر را بیم رساند؛ سپس هشدار به آنان را با یادآوریِ هلاکتِ نسل‌های پیشین خلاصه کرده است.