وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هَلۡ تُحِسُّ مِنۡهُم مِّنۡ أَحَدٍ أَوۡ تَسۡمَعُ لَهُمۡ رِكۡزَۢا
و چه بسیار نسل‌هایی را که پیش از آنان هلاک ساختیم؛ آیا از هیچ‌یک از آنان نشانه‌ای می‌یابی یا کمترین صدایی از ایشان می‌شنوی؟
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۹۷ و ۹۸ با هم
این دو آیه، پایان‌بخش این سوره‌اند؛ خدای سبحان در آن‌ها فرود آوردنِ حقیقت قرآن را یادآور می‌شود—حقیقتی که فراتر از آن است که دستِ فهم‌های عادی به آن برسد یا جز پاک‌شدگان کسی با آن تماس یابد—تا به مرتبهٔ یادآوری با زبان پیامبر (ص) درآید. و یادآور می‌شود که هدف از این آسان‌سازی آن است که به وسیلهٔ آن، بندگان پرهیزگارش را بشارت دهد و مردمی به شدت لجوج و ستیزه‌گر را بیم رساند؛ سپس هشدار به آنان را با یادآوریِ هلاکتِ نسل‌های پیشین خلاصه کرده است.
تفسیر آیهٔ ۹۸ سورهٔ مریم، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۴، صفحهٔ ۱۱۶ تا ۱۱۷ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/19/98/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: «وَ كَمْ أَهْلَكْنٰا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزاً » (و چه بسیار نسل‌ها که پیش از آنان هلاک کردیم؛ آیا کسی از آنان را احساس می‌کنی، یا کمترین صدایی از ایشان می‌شنوی؟). «احساس» همان درک‌کردن با حواس است، و «رِكز» صداست، و گفته شده است اصل در معنای آن، حس است. حاصل معنا این است که آنان هرچند ستیزه‌گرانی اهل جدال‌اند، اما با ستیزه‌جوییِ خود نمی‌توانند خدا را عاجز کنند؛ چراکه چه بسیار نسل‌هایی را که پیش از آنان هلاک ساختیم و نابود شدند، به‌گونه‌ای که نه احدی از آنان حس می‌شود و نه صدایی از ایشان به گوش می‌رسد.