تفسیر آیهٔ ۴۳ سورهٔ کهف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ فِئَهٌ يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللّٰهِ وَ مٰا كٰانَ مُنْتَصِراً » (و برای او گروهی نبود که وی را در برابر خدا یاری دهند و خود نیز توان دفع عذاب را نداشت). «فئه» به معنای گروه و جمعیت است، و «منتصر» به معنای کسی است که از خود دفاع می‌کند و مانع گزند می‌شود.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴۲ و ۴۳ با هم

و همان‌طور که پنج آیهٔ نخست، یعنی کلام الهی: « قٰالَ لَهُ صٰاحِبُهُ -إلي قوله- طَلَباً » («هم‌نشینش به او گفت... تا... هرگز نتوانی آن را به دست آوری»)، بیانی گفتاری از خطای آن مرد در کفر و شرکش بود، این دو آیه نیز، یعنی کلام او: « وَ أُحِيطَ بِثَمَرِهِ -إلي قوله- وَ مٰا كٰانَ مُنْتَصِراً » («و میوه‌اش در محاصرهٔ نابودی قرار گرفت... تا... و توان یاری دادنِ خود را نداشت»)، بیانی عملی از همان خطا است. اما دل‌بستگی او به ماندگاری دنیا و تداومِ زیور آن در سخنش که: « مٰا أَظُنُّ أَنْ تَبِيدَ هٰذِهِ أَبَداً » (گمان نمی‌کنم این [باغ] هرگز نابود شود)، هنگامی که سراسر دارایی‌اش به نابودی کشیده شد و باغش بر سقف‌هایش فرو ریخت، خطایش در این پندار برای او آشکار گردید. و اما آرامش یافتن و تکیه زدنش بر اسباب—در حالی که به هم‌نشین خود گفته بود: «أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مٰالاً وَ أَعَزُّ نَفَراً» (من دارایی‌ام از تو بیشتر و از نظر نفرات نیرومندترم)—خطایش در آن با این فرمودهٔ خدای متعال روشن شد: « وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ فِئَهٌ يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللّٰهِ » (و برای او گروهی نبود که وی را در برابر خدا یاری دهند). و اما ادعای استقلال خودش و فخرفروشی‌اش به آن، بطلانش با این فرمودهٔ خدای متعال نشان داده شد: « وَ مٰا كٰانَ مُنْتَصِراً » (و خود نیز توان یاری دادن به خویش را نداشت).