تفسیر آیهٔ ۳۳ سورهٔ حجر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصٰالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ » (گفت: من آن نبوده‌ام که برای بشری سجده کنم که او را از گِلی خشکیده از لجن بدبو آفریده‌ای)؛ تعبیر به: « لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ » (من آن نبوده‌ام که سجده کنم)، به جای آنکه بگوید: «سجده نمی‌کنم» (لا أسجد) یا «من سجده‌کننده نیستم» (لست أسجد)، دلالت دارد بر اینکه سر باز زدن از سجده، مقتضای ذات او بوده است و اگر کسی بر جوهره‌اش آگاهی می‌یافت، همین رفتار از او انتظار می‌رفت. بنابراین آیه با کنایه، همان مضمونی را می‌رساند که این سخنِ او در جایی دیگر بیان می‌دارد: «أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نٰارٍ وَ خَلَقْتَهُ...» (من از او بهترم؛ مرا از آتش آفریدی و او را «مِنْ طِينٍ» (ص: ۷۶؛ ...از گِل آفریدی)، که در آنجا با صراحت بیان شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۸ تا ۳۳ با هم

پیش‌تر در تفسیر سوره‌های بقره و اعراف در همین کتاب، سخنی دربارهٔ معنای سجده بر آدم، فرمان یافتن فرشتگان و ابلیس به این کار، اطاعت فرشتگان و سرپیچی ابلیس از آن گذشت که در این زمینه سودمند است. ادامه در متن کامل