قَالَ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡهُ خَلَقۡتَنِي مِن نَّارٖ وَخَلَقۡتَهُۥ مِن طِينٖ
گفت: «من از او بهترم؛ مرا از آتش آفریدی و او را از گل آفریدی.»
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۷۱ تا ۸۵ با هم
ما در آیاتِ همانندِ این در سورهٔ حجر، و نیز دربارهٔ این داستان در سوره‌های بقره، اعراف و اسراء سخن را به‌طور کامل و مفصّل بیان کردیم؛ پس شایسته است به آنجا مراجعه شود. ادامه در متن کامل
بحث روایی
تفسیر آیه‌های ۷۱ تا ۷۸ با هم
«فعدو الله إمام المتعصبين و سلف المستكبرين - الذي وضع أساس العصبية، و نازع الله رداء الجبرية، و أدرع لباس التعزز، و خلع قناع التذلل - أ لا ترون كيف صغره الله بتكبره، و وضعه بترفعه - فجعله في الدنيا مدحورا، و أعد له في الآخرة سعيرا» (پس این دشمن خدا پیشوای متعصبان و سرسلسلهٔ مستکبران است؛ همو که بنیان عصبیت را نهاد، و بر سر ردای بزرگی و جبروت با خدا به منازعه برخاست، و زره سرکشی و غرور بر تن کرد، و نقاب فروتنی را از چهره برانداخت. ادامه در متن کامل
تفسیر آیه‌های ۷۱ تا ۸۵ با هم
دربارهٔ این داستان روایات دیگری نیز وجود دارد که ما آن‌ها را در ذیل سرگذشت آفرینش در سوره‌های بقره، اعراف، حجر و اسراء آورده‌ایم، پس به آنجا مراجعه شود. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۷۶ سورهٔ ص، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۷، صفحهٔ ۲۲۶ تا ۲۲۹ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/38/76/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نٰارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ » (گفت: من از او بهترم؛ مرا از آتش آفریدی و او را از گِل آفریدی). این سخن، علت‌آوری برای سجده‌نکردنِ او با تکیه بر ادعایش مبنی بر شرافت ذات خود است؛ اینکه چون از آتش آفریده شده، از آدمی که از گِل آفریده شده بهتر است. و در این سخن اشاره‌ای نهفته است به اینکه از فرمان الهی تنها زمانی باید اطاعت کرد که حق باشد، نه صرفاً به خاطر خودِ فرمان، و فرمانِ خدا به سجده در برابر او حق نیست! این ادعا در نهایت به انکارِ مطلق‌بودنِ مالکیّت خدای متعال و حکمت او می‌انجامد؛ و این همان ریشه‌ای است که هر گناهی به آن منتهی می‌شود، چرا که گناه تنها با بیرون‌رفتن از حکم بندگی و مملوکیت خدای متعال، و با روی‌گرداندن از اینکه ترک گناه سزاوارتر از انجام و ارتکاب آن است، سر می‌زند.