مَّثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡۖ أَعۡمَٰلُهُمۡ كَرَمَادٍ ٱشۡتَدَّتۡ بِهِ ٱلرِّيحُ فِي يَوۡمٍ عَاصِفٖۖ لَّا يَقۡدِرُونَ مِمَّا كَسَبُواْ عَلَىٰ شَيۡءٖۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ
مَثَلِ کسانی که به پروردگارشان کفر ورزیدند، اعمالشان همچون خاکستری است که در روزی طوفانی، بادی سخت بر آن بوزد؛ از آنچه به دست آوردهاند به هیچ چیز دسترسی ندارند؛ این همان گمراهیِ دور و دراز است.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۶ تا ۱۸ با هم
این آیات دربردارندهٔ یادآوری بخشی از نعمتها و عذابهای الهی در روزهای ویژهٔ خدا (ایامالله) است. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ ابراهیم، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۲، صفحهٔ ۲۱ تا ۳۶ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/14/18/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمٰالُهُمْ كَرَمٰادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عٰاصِفٍ » (مَثَلِ کسانی که به پروردگارشان کفر ورزیدند، اعمالشان چون خاکستری است که در روزی توفانی بادی سخت بر آن بوزد) تا آخر آیه. «روز عاصف» یعنی روزی با باد تند و شدید. این آیه مَثَلی است برای اعمال کافران از جهت نتیجههایی که بر آن بار میشود، و بیانی است بر اینکه کارهایشان تباه و باطل است و هیچ اثری در سعادتشان ندارد؛ همانند این سخن خدای متعال:
«وَ قَدِمْنٰا إِليٰ مٰا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنٰاهُ هَبٰاءً مَنْثُوراً» (و به سراغ هر کاری که انجام دادهاند میرویم و آن را غباری پراکنده میگردانیم؛ فرقان: ۲۳). بنابراین، کارهای آنان مانند ذرات خاکستری است که در روزی بسیار توفانی، بادی سخت بر آن وزیده و آن را پراکنده ساخته و چیزی از آن بر جا نگذاشته است. این، مَثَلِ آنان از جهت اعمالشان است.
از همینجا روشن میشود که نیازی نیست چیزی در کلام در تقدیر گرفته شود (محذوف فرض شود) و معنا به عبارتی مانند این سخن بازگردانده شود:
«مثل أعمال الذين كفروا» («مَثَل اعمالِ كساني كه كفر ورزيدند...» تا آخر آیه). و ظاهر این است که این آیه، ادامه و بخشی از سخنان موسی نیست، بلکه همچون نتیجهای است که از سخنِ نقلشده از او به دست میآید.