وَقَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَلِلَّهِ ٱلۡمَكۡرُ جَمِيعٗاۖ يَعۡلَمُ مَا تَكۡسِبُ كُلُّ نَفۡسٖۗ وَسَيَعۡلَمُ ٱلۡكُفَّٰرُ لِمَنۡ عُقۡبَى ٱلدَّارِ
و بهراستی کسانی که پیش از آنان بودند نیرنگ باختند، ولی همهٔ تدبیرها از آنِ خداست؛ او میداند هر کسی چه دستاوردی دارد، و بهزودی کافران خواهند دانست که فرجام نیکِ آن سرای برای کیست.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۳۶ تا ۴۲ با هم
این آیات، متمم آیات گذشته است و سخن مشرکان را پی میگیرد که میگفتند: « لَوْ لاٰ أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَهٌ مِنْ رَبِّهِ » (چرا معجزهای از سوی پروردگارش بر او فرود نیامده است؟). ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۴۲ سورهٔ رعد، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۱، صفحهٔ ۳۷۱ تا ۳۷۹ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/13/42/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « وَ قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلّٰهِ الْمَكْرُ جَمِيعاً » تا آخر آیه؛ یعنی پیشینیانِ آنان نیز مکر و چارهاندیشی کردند، ولی مکرشان سودی به حالشان نبخشید و نتوانستند مانع از آن شوند که ما به سراغ زمین آییم و از اطرافش بکاهیم. بنابراین، خدای پاک و منزه مالکِ تمام مکرهاست و آن را باطل میکند و به خودِ مکرکنندگان بازمیگرداند؛ پس باید عبرت بگیرند.
و کلام او: « يَعْلَمُ مٰا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ » (میداند که هر کسی چه به دست میآورد)، در مقام دلیل آوردن بر مالکیت خدای متعال نسبت به هر مکری است؛ چراکه مکر و حیله تنها زمانی کارگر میافتد که شخصِ مورد مکر از آن ناآگاه باشد، اما اگر از آن آگاه گردد، همانجا مکر باطل میشود.
و فرمودهٔ او: «وَ سَيَعْلَمُ الْكُفّٰارُ لِمَنْ عُقْبَي الدّٰارِ» (و کافران بهزودی خواهند دانست که فرجام نیکِ سرای آخرت از آنِ کیست) پایان دادن به بحث و استدلال است، با این بیان که رسیدن امور به فرجامشان از مسائل قطعی و عینی است که رخ دادنش تخلف نمیپذیرد، و آنان نیز بهزودی آن را با چشم خویش خواهند دید؛ پس نیازی به طول دادن سخن و زیادهگویی در آگاه ساختنِ آنان نیست، و بهزودی خود خواهند دانست.