تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ رعد

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « سَوٰاءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سٰارِبٌ بِالنَّهٰارِ » (برای او یکسان است چه کسی از شما سخن را پنهان بدارد و چه کسی آن را آشکار کند، و چه کسی خود را در شب پنهان سازد و چه کسی در روز آشکارا راه برود). واژهٔ «السرب» (با دو فتحه: سَرَب) و «السروب»، به معنای رفتن در سرازیری، جاری شدن اشک و نیز به‌طور مطلق رفتن در مسیر است؛ گفته می‌شود: «سرب سرباً و سروباً»، درست مانند «مرّ مرّاً و مروراً». در کتاب مفردات چنین آمده است؛ ازاین‌رو «سارب» کسی است که آشکارا و نمایان در راه حرکت می‌کند.

این آیه در حقیقت نتیجه و شاخه‌ای برگرفته از آیهٔ پیشین است؛ یعنی چون خدای پاک و منزه نهان و آشکار را یکسان می‌داند، پس برای او برابر است چه کسی از شما گفتارش را پنهان کند و چه کسی آن را آشکار سازد؛ خدای پاک و منزه سخن هر دو را می‌داند و کلامشان را می‌شنود، بی‌آنکه پنهان‌کاریِ آنکه سخنش را پوشیده می‌دارد، بر او پوشیده بماند. و نیز برای او یکسان است چه کسی در شب پنهان شود و با بهره‌گیری از تاریکی شب و فروافتادن پرده‌های ظلمت بخواهد از چشم بینندگان پوشیده بماند، و چه کسی در روز آشکارا راه برود و بی‌هیچ پنهان‌کاری نمایان باشد؛ خدا هر دو را می‌داند، بی‌آنکه آن پنهان‌شونده در شب بتواند با چاره‌اندیشی‌اش خود را از علم خدا پنهان دارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۸ تا ۱۱ با هم

در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌مُنذر، ابن‌ابی‌حاتم، طبرانی در «المعجم الکبیر»، ابن‌مردویه و ابونعیم در «دلائل النبوة»، از طریق عطاء بن یَسار از ابن‌عباس روایت کرده‌اند:
اَربَد بن قیس و عامر بن طُفَیل به مدینه و نزد پیامبر خدا (ص) آمدند. ادامه در متن کامل

«پس اهل چادرها و بادیه‌نشینان (صاحبان خیمه‌های پشمین) را به من واگذار و اهل آبادی‌ها و شهرنشینان (صاحبان خانه‌های گِلی) از آنِ تو باشند.» پیامبر (ص) فرمودند: «نه.» هنگامی که عامر از نزد ایشان پشت کرد و رفت، گفت: «سوگند که این دیار را بر ضد تو پر از سواره و پیاده خواهم کرد!» پیامبر (ص) فرمودند: «خداوند جلوگیرت خواهد… ادامه در متن کامل

چون اَربَد و عامر بیرون رفتند، عامر گفت: «ای اربد، من با گفتگو حواس محمد را از تو پرت می‌کنم؛ پس تو با شمشیر بر او ضربه بزن؛ زیرا اگر تو محمد را بکشی، مردم کاری جز این نمی‌توانند بکنند که به دیه رضایت دهند و از جنگ روی بگردانند، و ما نیز دیه‌اش را به آنان خواهیم پرداخت.» اربد گفت: «همین کار را می‌کنم.» پس آن دو بازگشتند و عامر گفت: «ای محمد، همراه من برخیز تا با تو سخن بگویم.» پیامبر (ص) همراه او برخاستند و به کنار دیواری رفتند و عامر ایستاد و با ایشان سخن می‌گفت. ادامه در متن کامل

چون عامر و اربد از نزد پیامبر خدا (ص) بیرون رفتند، راه پیمودند تا اینکه به «حَرّهٔ رَقِم» (سنگستانِ رقم) رسیدند و فرود آمدند؛ پس بیرون شتافت به سوی آن دو، سعد بن معاذ و اُسَید بن حُضَیر، و [یکی از آن دو] گفت: «ای دو دشمن خدا، دور شوید و بروید که لعنت خدا بر شما باد!» و با تندی با آن دو برخورد کرد. ادامه در متن کامل

عامر گفت: «ای سعد، این کیست؟» سعد گفت: «این اُسَید، پسر حُضَیر، فرماندهٔ گردان‌هاست.» عامر گفت: «هان به خدا سوگند، حُضَیر دوستِ من بود!» ادامه در متن کامل

تا اینکه چون اَربَد در «رَقِم» بود، خداوند صاعقه‌ای بر او فرستاد و او را به هلاکت رساند؛ و عامر نیز بیرون رفت تا چون به «خُرَیب» رسید، خداوند بر او دُمَلی چرکین فرستاد و مرگش در همان‌جا فرارسید. ادامه در متن کامل