تفسیر آیهٔ ۷۵ سورهٔ یوسف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالُوا جَزٰاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزٰاؤُهُ كَذٰلِكَ نَجْزِي الظّٰالِمِينَ » (گفتند: کیفرش این است که هر کس [پیمانه] در بارِ او پیدا شود، خودِ او کیفر آن است؛ ما ستمکاران را این‌گونه کیفر می‌دهیم). مرادشان این است که کیفرِ دزدی، خودِ شخصِ دزد است، به این معنا که هر کس مالی را بدزدد، برده و بندهٔ مال‌باخته می‌شود؛ و حکم دزدی در آیین یعقوب(ع) نیز چنین بود، چنان‌که سخنشان: « كَذٰلِكَ نَجْزِي الظّٰالِمِينَ » (ما این‌گونه ستمکاران را کیفر می‌دهیم) یعنی این ستمکاران را که همان دزدانند، بر آن دلالت دارد. امّا آنان از این تعبیر عدول کردند و گفتند: « جَزٰاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزٰاؤُهُ » (کیفرش همان کسی است که در بارش یافته شود) تا دلالت کند بر اینکه در دزدی فقط خودِ دزد کیفر می‌بیند، نه همراهان و دوستانش؛ زیرا آنان یازده نفر بودند و در صورت تحقّق دزدی، شایسته نبود جز خودِ شخص دزد بازخواست شود، بدون آنکه این مؤاخذه به جان و باروبنهٔ دیگران سرایت کند؛ و سپس مال‌باخته اختیار دارد که خودِ دزد را به بندگی بگیرد و هر چه می‌خواهد با او انجام دهد.