تفسیر آیهٔ ۷۱ سورهٔ یوسف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالُوا وَ أَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مٰا ذٰا تَفْقِدُونَ » (گفتند، در حالی که رو به سوی آنان کردند: چه چیز گم کرده‌اید؟). «فقد» (گم کردن/ناپدید شدن) —همان‌طور که گفته‌اند— غایب شدن چیزی از حس است، به طوری که جایگاه آن دانسته نباشد؛ و ضمیر در عبارت «قٰالُوا» (گفتند) به برادران برمی‌گردد که همان کاروانیان‌اند.

و جملهٔ « مٰا ذٰا تَفْقِدُونَ » (چه چیز گم کرده‌اید؟) مقولِ قول (محتوای سخنِ آنان) است؛ و ضمیر در عبارت « عَلَيْهِمْ » (رو به سوی آنان کردند) به یوسف و کارگزارانش برمی‌گردد، همان‌طور که سیاق کلام بر آن دلالت دارد.

معنای آیه این است که: برادران یوسف در حالی که رو به سوی یوسف و کارگزارانش کردند، گفتند: چه چیز گم کرده‌اید؟ و سیاق کلام دلالت دارد بر اینکه ندا‌دهنده در حالی که آنان به راه افتاده و در حال حرکت بودند، از پشت سرْ صدایشان زد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۷۰ تا ۷۲ با هم

ظاهر سخن برخی از مفسران این است که عبارتِ « وَ لِمَنْ جٰاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَ أَنَا بِهِ زَعِيمٌ » دنبالهٔ سخن همان نداکننده است که گفت: « أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسٰارِقُونَ » (ای کاروانیان، شما دزدید!)؛ و بنا بر این نظر، عبارتِ « قٰالُوا وَ أَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ -إلي قوله- صُوٰاعَ الْمَلِكِ » جمله‌ای معترضه (میان‌جمله) خواهد بود.