تفسیر آیهٔ ۱۰۵ سورهٔ یوسف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَهٍ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهٰا وَ هُمْ عَنْهٰا مُعْرِضُونَ » (و چه بسیار نشانه در آسمان‌ها و زمین که بر آن می‌گذرند در حالی که از آن رویگردان‌اند). «واو» حالیه است و احتمالِ استیناف (آغاز کلامی تازه) نیز دارد. «مرور بر چیزی» به معنای رسیدن به آن و سپس رهاکردنش با رسیدن به چیز بعدی است؛ بنابراین، مرور بر نشانه‌های آسمانی و زمینی به معنای مشاهدهٔ یک‌به‌یکِ آن‌ها پس از دیگری است.

معنای آیه این است که نشانه‌های پرشماری در آسمان‌ها و زمین هست که با هستیِ خود و با نظامِ شگفت‌انگیزِ جاری در آن‌ها، بر یگانگیِ پروردگارشان گواهی می‌دهند، و آنان این نشانه‌ها را یکی پس از دیگری تماشا می‌کنند و بارها در برابر دیدگانشان تکرار می‌شود، در حالی که از آن‌ها رویگردان‌اند و هوشیار نمی‌شوند.

اگر سخنِ خدای متعال: « يَمُرُّونَ عَلَيْهٰا » (بر آن می‌گذرند) به جای معنای کنایی، بر معنای صریح و حقیقی حمل شود، دلیلی بر مبنای دانشِ نجوم جدید دربارهٔ حرکتِ وضعی و انتقالیِ زمین خواهد بود؛ زیرا در واقع، این ماییم که با حرکتِ انتقالی و وضعیِ زمین بر اجرامِ آسمانی می‌گذریم، نه برعکس، آن‌گونه که در حسِ ظاهری به گمانمان می‌رسد.