تفسیر آیهٔ ۱۰۰ سورهٔ هود

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « ذٰلِكَ مِنْ أَنْبٰاءِ الْقُريٰ نَقُصُّهُ عَلَيْكَ مِنْهٰا قٰائِمٌ وَ حَصِيدٌ » (این از خبرهای آن شهرها و آبادی‌هاست که آن را برای تو بازگو می‌کنیم؛ برخی از آنها هنوز برپایند و برخی درو شده‌اند). اشاره با «ذٰلِكَ» (این) به داستان‌های گذشته است، و «مِنْ» برای تبعیض (بیان بخشی از کل) آمده است؛ یعنی آنچه برایت بازگفتیم، تنها بخشی از گزارش‌های شهرها و سرزمین‌ها یا مردمان آنهاست که برای تو حکایت می‌کنیم.

و سخن خدای متعال که: « مِنْهٰا قٰائِمٌ وَ حَصِيدٌ »؛ واژهٔ «حَصْد» به معنای چیدن و درو کردن کِشت است. در اینجا آن آبادی‌ها به کِشته تشبیه شده‌اند که گاه بر سر پا و ایستاده است و گاه درو شده. معنای آیه چنین است: اگر مراد از «قُرى» خودِ آبادی‌ها باشد، معنایش این است که از میان آبادی‌هایی که خبرهایشان را بر تو حکایت کردیم، برخی هنوز برپایند و بازماندهٔ آثاری که بر آنها دلالت دارند به کلی از بین نرفته است؛ مانند شهرهای قوم لوط در زمان نزول داستانشان در قرآن، چنان‌که فرمود: «وَ لَقَدْ تَرَكْنٰا مِنْهٰا آيَهً بَيِّنَهً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ» (و به‌راستی از آن، برای گروهی که خرد می‌ورزند، نشانه‌ای روشن بر جای نهادیم؛ عنکبوت: ۳۵) و نیز فرمود: «وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ» (و بی‌گمان شما صبحگاهان و شبانگاه بر [ویرانه‌های] آنان می‌گذرید، آیا خرد نمی‌ورزید؟ صافات: ۱۳۸). و برخی دیگر از آنها آبادی‌هایی هستند که آثارشان محو و نشانه‌هایشان به کلی ناپدید شده است؛ مانند آبادی‌های قوم نوح و عاد.

و اگر مراد از «قُرى» اهل آن آبادی‌ها باشد، معنایش این است که از میان آن امت‌ها و نسل‌ها کسانی هستند که هنوز برپایند و نسلشان هرگز به کلی برکنده نشده است؛ مانند امت نوح و صالح. و از میان آنان کسانی هم هستند که خداوند ریشه‌شان را برکَند؛ مانند قوم لوط که جز خانوادهٔ لوط هیچ‌کس از آنان نجات نیافت، و لوط نیز از خودِ آن قوم نبود.