تفسیر آیهٔ ۳۵ سورهٔ عنکبوت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَقَدْ تَرَكْنٰا مِنْهٰا آيَهً بَيِّنَهً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ » (و بی‌گمان از آن [آبادی]، نشانه‌ای روشن برای مردمی که خرد می‌ورزند بر جای نهادیم). ضمیر مؤنث [در «مِنْهَا»] به قریه (آبادی) بازمی‌گردد، و «ترک» به معنای باقی گذاشتن است؛ یعنی از آن آبادی نشانه‌ای آشکار برای مردمی که خردورزی می‌کنند بر جای گذاشتیم تا از آن عبرت گیرند و تقوای الهی پیشه کنند؛ و آن نشانه همان آثار برجامانده از آن شهر پس از ویرانی‌اش بر اثر فرود عذاب است.

امروزه جایگاه آن شهر نامعلوم است و اثری از آن نمانده، و چه بسا گفته شود آب بعدها آن را فرا گرفته و همان دریای لوط (بحرالمیت) است؛ لیکن چنان‌که می‌بینید، ظاهر آیه نشان می‌دهد که آن آثار در زمان نزول قرآن آشکار و شناخته‌شده بوده است، و روشن‌تر از آن، سخن خدای متعال است که: «وَ إِنَّهٰا لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ» (و به‌راستی آن [شهر ویران] بر سر راهی برجا و کاروان‌گذر است؛ حجر: ۷۶) و این کلام او: «وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ» (و بی‌گمان شما بامدادان و شامگاهان بر [ویرانه‌های] آنان می‌گذرید؛ آیا خرد نمی‌ورزید؟؛ صافات: ۱۳۸).