تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ عادیات

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۹ تا ۱۱ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ فَلاٰ يَعْلَمُ إِذٰا بُعْثِرَ مٰا فِي الْقُبُورِ -إلي قوله- لَخَبِيرٌ » (آیا نمی‌داند هنگامی که آنچه در گورهاست زیرورو شود... تا آنجا که می‌فرماید: آگاه است). «بَعثَره» مانند «بَحثرَه»، به معنای برانگیختن و پراکندن (زیرورو کردن و بیرون کشیدن) است، و «تحصیلِ آنچه در سینه‌هاست»، به معنای جدا ساختن و بازشناختن باطن جان‌ها از حیث صفت ایمان و کفر و نشانه‌های نیکی و بدی است؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «يَوْمَ تُبْلَي السَّرٰائِرُ» (طارق: ۹) «روزی که رازهای نهفته آشکار و آزموده شود». و گفته شده است: مقصود آشکار ساختن رازهایی است که سینه‌ها پنهان داشته‌اند، تا انسان بر نهان خود کیفر و پاداش بیند، همان‌گونه که بر آشکارش جزا داده می‌شود.

و این سخن او که: « أَ فَلاٰ يَعْلَمُ » (آیا پس نمی‌داند؟)، استفهام در آن انکاری است؛ و مفعول «يَعلَمُ» جمله‌ای است که جانشین دو مفعول شده و سیاق کلام بر آن دلالت دارد. سپس برای تأکید بر انکار، کلام از سر گرفته شد و فرمود: «إذا بعثر ما في القبور إلخ» (آنگاه که آنچه در گورهاست زیرورو گردد...)؛ و مراد از آنچه در گورهاست، همان بدن‌هاست.

و معنا — و خدا داناتر است — چنین است: آیا انسان نمی‌داند که برای ناسپاسی و کفرانش در برابر پروردگار، پیامدی است که گریبانش را خواهد گرفت و بر پایهٔ آن کیفر خواهد شد؟ آن‌گاه که بدن‌های نهفته در گورها بیرون کشیده شود و آنچه در نهان‌خانه‌های جان‌ها از ایمان، کفر، اطاعت و نافرمانی است جدا و آشکار گردد، بی‌گمان پروردگارشان در آن روز به حال و کردار آنان کاملاً آگاه است و بر پایهٔ همان نهان‌ها جزایشان می‌دهد.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۱۱ با هم

و گفته شده است: این سوره هنگامی نازل شد که پیامبر (ص) علی (ع) را به غزوهٔ «ذات‌السلاسل» فرستاد و ایشان بر دشمنان تاخت و آنان را درهم شکست؛ و این پس از آن بود که پیامبر بارها دیگر صحابه را به سوی آنان فرستاده بود، اما هر یک از آنان نزد پیامبر خدا (ص) بازگشته بودند. ادامه در متن کامل

و همین مطلب در روایتی طولانی از امام صادق (ع) نیز نقل شده است. ادامه در متن کامل