سورهٔ ۱۰ · جلد ۱۰ المیزان

تفسیر آیهٔ ۹۰ سورهٔ یونس

وجوزنا ببني إسرءيل البحر فأتبعهم فرعون

سورهٔ ۱۰ · آیهٔ ۹۰

۞ وَجَٰوَزۡنَا بِبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡبَحۡرَ فَأَتۡبَعَهُمۡ فِرۡعَوۡنُ وَجُنُودُهُۥ بَغۡيٗا وَعَدۡوًاۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَدۡرَكَهُ ٱلۡغَرَقُ قَالَ ءَامَنتُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱلَّذِيٓ ءَامَنَتۡ بِهِۦ بَنُوٓاْ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَأَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ

و بنی‌اسرائیل را از دریا گذراندیم؛ پس فرعون و لشکریانش از سر سرکشی و ستم در پی آنان روان شدند، تا آن‌گاه که غرق‌شدنْ او را فرا گرفت، گفت: ایمان آوردم که هیچ معبودی جز آن‌که بنی‌اسرائیل به او ایمان آورده‌اند نیست، و من از تسلیم‌شدگانم.

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ جٰاوَزْنٰا بِبَنِي إِسْرٰائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَ جُنُودُهُ بَغْياً وَ عَدْواً » تا آخر آیه (و فرزندان اسرائیل را از دریا گذراندیم، پس فرعون و سپاهیانش از سر ستم و تجاوز آنان را دنبال کردند...؛ یونس: ۹۰). واژه‌های «البغی» (بَغْی) و «العدو» (عَدْو) مانند «عدوان»، به معنای ستم و سرکشی است. و «إدراک الشیء» به معنای رسیدن به چیزی و چیره شدن بر آن است، همان‌گونه که «إتباع الشیء» به معنای در پیِ چیزی رفتن برای رسیدن به آن است.

و این سخن او که: « آمَنْتُ أَنَّهُ لاٰ إِلٰهَ إِلاَّ الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرٰائِيلَ » (ایمان آوردم که هیچ معبودی جز همانی که بنی‌اسرائیل به او ایمان آورده‌اند نیست)؛ یعنی: «آمنت بأنه» (ایمان آوردم به اینکه...).

فرعون خدا را با تعبیر «الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرَائِيلَ» (همان کس که بنی‌اسرائیل به او ایمان آوردند) توصیف کرد تا به همان نجاتی که آنان در پرتو ایمانشان دست یافتند نایل شود، یعنی همان گذشتن از دریا و در امان ماندن از غرق‌شدن. به همین دلیل، میان ایمان و اسلام جمع کرد تا با این کار، اثر گناهی را که بر آن پافشاری می‌کرد بزُداید، که همان شرک به خدا و استکبار در برابر او بود؛ و معنای بقیهٔ آیه نیز روشن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸۹ و ۹۰ با هم

در دعای موسی و هارون چیزی نبود که بر فوری بودن یا مهلت داشتنِ عذاب فرعونیان دلالت کند؛ و سیاق آیه‌ای که بر پذیرش و استجابت دعا دلالت دارد (یونس: ۸۹)، و همچنین آیه‌ای که از چگونگی تحقق آن خبر می‌دهد (یونس: ۹۰)، بر همین منوال جریان یافته است.

در مجمع‌البیان از ابن‌جریح نقل شده است: «أن فرعون مكث بعد هذا الدعاء أربعين سنه» (فرعون پس از این دعا چهل سال درنگ کرد [و زنده ماند]). طبرسی می‌گوید: این مطلب از امام صادق (ع) نیز روایت شده است؛ و در الاحتجاج هم آن را از آن حضرت (ع) آورده، و همچنین در الکافی و تفسیر عیاشی از هشام بن سالم از امام صادق (ع)، و در تفسیر قمی از پدرش، از نوفلی، از سکونی، از آن حضرت (ع) روایت شده است.

ادامهٔ تفسیر در متن کامل ←

تفسیر آیهٔ ۹۰ سورهٔ یونس، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۰، صفحهٔ ۱۱۷ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/10/90/

گزارش خطا در ترجمهٔ این آیه

تفسیرهای دیگر

برو به تفسیر معنوی