تفسیر آیهٔ ۸۵ سورهٔ یونس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

اما به بخش نخست با این سخن خود اشاره کردند: « رَبَّنٰا لاٰ تَجْعَلْنٰا فِتْنَهً لِلْقَوْمِ الظّٰالِمِينَ » (پروردگارا، ما را مایهٔ فتنه و ستمکشی برای قوم بیدادگر قرار مده). علتش این است که آنچه زورگویان ستمکار را به تاختن بر مستضعفانِ مظلوم وامی‌دارد، همان ضعفی است که در آنان می‌بینند؛ در نتیجه فریفتهٔ آن ضعف می‌شوند و به آنان ستم می‌کنند. پس انسان ناتوان با همان ضعفی که دارد، برای ستمگر نیرومند مایهٔ فتنه (انگیزهٔ ستمگری و آزمایش) است؛ همان‌طور که اموال و فرزندان با جاذبهٔ محبتی که در خود دارند، برای آدمی مایهٔ آزمون‌اند؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «إِنَّمٰا أَمْوٰالُكُمْ وَ أَوْلاٰدُكُمْ فِتْنَهٌ» (اموال و فرزندانتان تنها وسیلهٔ آزمایشی هستند) (تغابن: ۱۵)، و دنیا نیز برای دنیاطلب مایۀ فتنه است. از این رو، درخواست آنان از پروردگارشان مبنی بر اینکه ایشان را فتنهٔ قوم ستمکار نگرداند، درخواستی است برای برطرف ساختن ضعف و خواری از ایشان با از میان بردن انگیزه و هدفِ آن؛ و این کار، از میان بردن یک چیز از طریق از بین بردن سببِ آن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸۵ و ۸۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَقٰالُوا عَلَي اللّٰهِ تَوَكَّلْنٰا رَبَّنٰا لاٰ تَجْعَلْنٰا فِتْنَهً لِلْقَوْمِ الظّٰالِمِينَ » (پس گفتند: بر خدا توکل کردیم؛ پروردگارا، ما را مایهٔ آزمایش قوم ستمکار قرار مده) تا پایان دو آیه. توکل آنان بر خدا تنها برای این بود که ایشان را از فرعون و درباریانش نجات بخشد؛ بنابراین، دعایی که با گفتن « رَبَّنٰا لاٰ تَجْعَلْنٰا فِتْنَهً » (پروردگارا، ما را مایهٔ فتنه قرار مده...) بر زبان آوردند، در واقع درخواست نتیجهٔ توکلشان بود، یعنی اینکه خداوند جامهٔ ناتوانی و خواری را از تنشان برکند و آنان را از دست قوم کافر برهاند.