تفسیر آیهٔ ۶۹ سورهٔ یونس

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶۸ و ۶۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ لاٰ يُفْلِحُونَ » (بگو: کسانی که بر خدا دروغ می‌بندند رستگار نمی‌شوند). این سخن، بیم‌دادن و هشداری است نسبت به فرجام شوم آنان. و در این دو آیه التفاتِ (تغییر سیاق سخن) لطیفی به کار رفته که آشکار است؛ زیرا خداوند نخست سخن آنان را با سیاق غایب حکایت کرد که: « اِتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَداً » (خداوند فرزندی برگزیده است)، سپس مانند کسی که از نسبت‌های ناروا و تهمت‌هایشان به خشم آمده، آنان را مخاطب ساخت و فرمود: « إِنْ عِنْدَكُمْ مِنْ سُلْطٰانٍ بِهٰذٰا أَ تَقُولُونَ عَلَي اللّٰهِ مٰا لاٰ تَعْلَمُونَ » (آیا هیچ دلیلی بر این ادعا نزد شما هست؟ آیا چیزی را که نمی‌دانید به خدا نسبت می‌دهید؟)، و در این خطاب، ناشناس و در پرده سخن گفت بی‌آنکه خود را به آنان بشناساند، آنجا که فرمود:

« عَلَي اللّٰهِ » (بر خدا)؛ و نفرمود «بر من» یا «بر ما»، تا عظمت مقامش از این‌که به‌طور آشنا با آنان هم‌سخن شود محفوظ بماند. سپس برای پیراسته ماندن از ساحت نادانیِ آنان، از ایشان روی گرداند و دوباره پیامبرش را مخاطب ساخت و فرمود: « قُلْ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ لاٰ يُفْلِحُونَ » (بگو: بی‌تردید کسانی که بر خدا دروغ می‌بندند، رستگار نمی‌شوند)؛ زیرا این سخن، بیم‌دادن است و بیم‌دادن، شأن پیامبر است.