أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ ءَامَنتُم بِهِۦٓۚ ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ
«آیا سپس هنگامی که واقع شد به آن ایمان میآورید؟! آیا اکنون؟! در حالی که پیشتر به شتاب فرارسیدنش را میخواستید!»
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۵۰ و ۵۱ با هم
خدای متعال میفرماید: « قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَتٰاكُمْ عَذٰابُهُ بَيٰاتاً أَوْ نَهٰاراً مٰا ذٰا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ » (بگو: به من خبر دهید، اگر عذاب او شبانگاه یا در روز به سراغتان آید، مجرمان چه چیزی از آن را به شتاب میخواهند؟) تا پایان دو آیه. «بیات» و «تبییت» به معنای آمدن در شب است و غالباً در شر و ناگواریها به کار میرود؛ مانند شبیخون زدن دشمن به دشمنِ خود در شب.
تفسیر آیهٔ ۵۱ سورهٔ یونس، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۰، صفحهٔ ۷۴ تا ۷۵ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/10/51/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
و در وهلهٔ دوم، آنان را به سبب به تأخیر انداختن ایمان تا زمانی که ایمان آوردن دیگر سودی ندارد — یعنی هنگام فرود آمدن عذاب — سرزنش نمود؛ زیرا نشانهٔ عذاب قطعاً آنان را به ایمان ناگزیر میسازد، چنانکه تجربه نیز نشان داده است انسان در آستانهٔ هلاکت ایمان میآورد. و از سوی دیگر، ایمان همان توبه است و توبه هنگام آشکار شدن نشانهٔ عذاب و قرار گرفتن در آستانهٔ مرگ پذیرفته نیست.
از این رو خدای متعال فرمود: « أَ ثُمَّ إِذٰا مٰا وَقَعَ »؛ آیا سپس هنگامی که [عذاب] واقع شد « آمَنْتُمْ بِهِ »؛ به آن — یعنی به قرآن، دین یا خدا — ایمان میآورید؟! «آلْآنَ»؛ آیا اکنون؟! یعنی آیا در این هنگام و زمان به آن ایمان میآورید، « وَ قَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ »؛ در حالی که پیشتر در آمدنش شتاب میورزیدید؟! و معنای شتابورزیشان، بیاعتنایی به جایگاه این عذاب و ناچیز شمردن آن با ریشخند و تمسخر بود.