تفسیر آیهٔ ۲ سورهٔ قدر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا لَيْلَهُ الْقَدْرِ » (و تو چه دانی شب قدر چیست؟)؛ این تعبیر، کنایه از شکوهِ قدر و منزلت این شب و بزرگیِ جایگاه آن است. آشکار آوردنِ نام این شب بار پس از بار نیز این حقیقت را تأکید می‌کند؛ زیرا فرمود: « مٰا لَيْلَهُ الْقَدْرِ لَيْلَهُ الْقَدْرِ خَيْرٌ » (شب قدر چیست؟ شب قدر بهتر از...) و نفرمود: «و ما أدراك ما هي هي خير» (و چه دانی آن چیست؟ آن بهتر است...).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۵ با هم

در تفسیر «البرهان» از شیخ طوسی از ابوذر روایت شده است که گفت: «قلت يا رسول الله القدر شيء يكون على عهد الأنبياء- ينزل عليهم فيها الأمر فإذا مضوا رفعت؟ قال:»؛ گفتم: ای پیامبر خدا، آیا [شب] قدر چیزی است که در زمان پیامبران وجود دارد و در آن امر [الهی] بر آنان فرود می‌آید، و چون از دنیا بروند برچیده می‌شود؟ ادامه در متن کامل

«لا بل هي إلى يوم القيامة.»؛ «نه، بلکه آن تا روز قیامت برقرار است.» ادامه در متن کامل

می‌گویم: به همین معنا روایات متعددی از طرق اهل‌سنت نیز نقل شده است. ادامه در متن کامل

و در «مجمع‌البیان» از حماد بن عثمان از حسان بن ابی‌علی روایت شده است که گفت: «سألت أبا عبد الله(ع) عن ليلة القدر- قال: اطلبها في تسع عشرة- و إحدى و عشرين و ثلاث و عشرين.»؛ از امام صادق(ع) دربارهٔ شب قدر پرسیدم، فرمود: «آن را در شب نوزدهم، بیست‌ویکم و بیست‌وسوم بجوی.» ادامه در متن کامل

می‌گویم: به این معنا روایات دیگری نیز وجود دارد؛ و در برخی اخبار میان دو شبِ بیست‌ویکم و بیست‌وسوم مردد است، مانند روایت عیاشی از عبدالواحد از امام باقر(ع). ادامه در متن کامل

و در همان کتاب، همچنین در روایت عبدالله بن بکیر از زراره از یکی از دو امام [باقر یا صادق](ع) آمده است که فرمود: «ليلة ثلاث و عشرين هي ليلة الجهني، و حديثه أنه قال لرسول الله ص. إن منزلي نائي عن المدينة فمرني بليلة أدخل فيها- فأمره بليلة ثلاث و عشرين.»؛ «شب بیست‌وسوم همان شب جُهَنی است»؛ و حدیث او این است که به پیامبر خدا(ص) گفت: خانهٔ من از مدینه دور است، پس مرا به شبی فرمان بده تا [به مدینه] بیایم؛ پس پیامبر او را به شب بیست‌وسوم فرمان داد. ادامه در متن کامل

می‌گویم: حدیث جُهَنی—که نامش عبدالله بن اُنَیس انصاری است—از طرق اهل‌سنت نیز روایت شده و در کتاب «الدر المنثور» از مالک و بیهقی نقل شده است. ادامه در متن کامل

و در «کافی» به اسناد خود از زراره نقل شده است که گفت: امام صادق(ع) فرمود: «التقدير في تسع عشرة، و الإبرام في ليلة إحدى و عشرين، و الإمضاء في ليلة ثلاث و عشرين.»؛ «مقدّرات در شب نوزدهم رقم می‌خورد، در شب بیست‌ویکم حتمی و استوار می‌شود، و در شب بیست‌وسوم امضا و نهایی می‌گردد.» ادامه در متن کامل

می‌گویم: به این معنا روایات دیگری نیز وارد شده است. ادامه در متن کامل

بنابراین اخبار اهل‌بیت(ع) متفق است بر این‌که شب قدر باقی است و هر سال تکرار می‌شود، و این‌که شبی از شب‌های ماه رمضان است، و نیز یکی از این سه شب می‌باشد. ادامه در متن کامل

اما از طریق اهل‌سنت، روایات به گونه‌ای شگفت دچار اختلاف شده است که شمارش آن نزدیک به ناممکن است؛ و آنچه نزد آنان شهرت دارد این است که شب قدر، شب بیست‌وهفتم است که قرآن در آن فرود آمده است؛ و هر کس در پی دست‌یابی به آن‌ها باشد، باید به کتاب «الدر المنثور» و دیگر جوامعِ حدیثی مراجعه کند. ادامه در متن کامل

می‌گویم: روایت‌ها دربارهٔ شب قدر و فضیلت آن بسیار فراوان است، و در برخی از آن‌ها نشانه‌هایی برای این شب ذکر شده است که نه همیشگی‌اند و نه غالب (بیشتر اوقات رخ نمی‌دهند)؛ مانند طلوع خورشید در بامدادِ آن بدون این‌که پرتوی خیره‌کننده داشته باشد، و معتدل بودن هوا در آن شب، که ما از آوردن آن‌ها چشم‌پوشی کردیم. ادامه در متن کامل