تفسیر آیهٔ ۱۴ سورهٔ علق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

« أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللّٰهَ يَريٰ » (آیا ندانسته است که خدا می‌بیند؟).

و سخن خدای متعال که: « أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللّٰهَ يَريٰ » (مگر ندانسته است که خدا می‌بیند؟)، مراد از آن، علمی است که از راه ملازمه (پی‌بردن به لازمهٔ یک باور) حاصل می‌شود؛ زیرا لازمهٔ اعتقاد به اینکه خداوند آفریدگار همه‌چیز است، باور داشتن به این است که او به همه‌چیز علم دارد، هرچند انسان از این لازمه غفلت ورزد. شخصِ بازدارنده نیز بت‌پرستی مشرک بود و بت‌پرستان اعتراف دارند که خداوند آفریدگار همه‌چیز است و او را از صفات نقص پیراسته می‌دانند؛ بنابراین بر این باورند که خدای متعال به چیزی نادان نیست و از انجام کاری درنمی‌ماند، و اموری از این دست.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۹ تا ۱۴ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهيٰ عَبْداً إِذٰا صَلّٰي أَ رَأَيْتَ إِنْ كٰانَ عَلَي الْهُديٰ أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْويٰ أَ رَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَ تَوَلّٰي أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللّٰهَ يَريٰ » (به من خبر ده، آیا دیدی آن کس را که بازمی‌داشت، بنده‌ای را هنگامی که نماز می‌گزارد؟ ادامه در متن کامل

سیاق این آیات—با این فرض که سوره نخستین بخش نازل‌شده از قرآن باشد و یک‌باره فرود آمده باشد—بر نماز گزاردن پیامبر (ص) پیش از نزول قرآن دلالت دارد؛ و این مطلب خود گواه بر نبوت آن حضرت پیش از آغاز رسالتش همراه با قرآن است. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۳ و ۱۴ با هم

نخستین « أَ رَأَيْتَ »، عبارت « اَلَّذِي يَنْهيٰ » است، و برای سومین «أ رأیت»، ضمیری است که به موصول بازمی‌گردد، و برای دومین «أ رأیت»، ضمیری است که به سخن او « عَبْداً » برمی‌گردد؛ و مفعول دوم برای «أ رأیت» در هر سه جایگاه، سخن اوست: ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲ و ۱۴ با هم

حاصل معنای آیات چنین است: مرا باخبر کن از کسی که بنده‌ای را به هنگامی که نماز می‌خواند بازمی‌دارد، در حالی که این بندهٔ بازدارنده می‌داند که خدا کارهایش را می‌بیند، حالش چگونه خواهد بود؟ ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۹ تا ۱۴ با هم

مرا از این بازدارنده باخبر کن اگر به تکذیب حق و روی‌گردانی از ایمان به آن گرفتار آید و بندهٔ نمازگزار را از نماز بازدارد، در حالی که می‌داند خدا می‌بیند، آیا جز سزاوار بودنِ عذاب نتیجه‌ای دارد؟! ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۴ با هم

بنا بر این دیدگاه، بهتر آن است که معنای سخن او: « أَ رَأَيْتَ إِنْ كٰانَ عَلَي الْهُديٰ أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْويٰ » چنین باشد: به من خبر ده دربارهٔ این شخص بازدارنده، اگر بر هدایت می‌بود یا به تقوا فرمان می‌داد، در حالی که می‌داند خدا می‌بیند، چه چیزی بر او واجب بود که انجام دهد و به آن امر کند؟ ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۹ تا ۱۹ با هم

در مجمع‌البیان دربارهٔ سخن خدا: « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهيٰ » آمده است: ابوجهل گفت: «آیا محمد در میان شما چهره بر خاک می‌ساید (سجده می‌کند)؟» گفتند: «آری.» گفت: «سوگند به آنکه به او سوگند می‌خورند! ادامه در متن کامل