تفسیر آیهٔ ۸ سورهٔ ضحی

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ وَجَدَكَ عٰائِلاً فَأَغْنيٰ » (و تو را تنگدست یافت و بی‌نیاز کرد). «عائل» فقیری است که مالی ندارد. پیامبر (ص) نیز تهیدست بود و مالی نداشت؛ پس خدا پس از آنکه با خدیجه دختر خویلد (ع) ازدواج کرد، او را بی‌نیاز ساخت؛ چرا که خدیجه مالِ خود را به او بخشید و ثروت فراوانی داشت. و نیز گفته شده مراد از بی‌نیاز کردن، اجابتِ دعای اوست.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۱۱ با هم

و این سه آیه، بر پایهٔ آن سه آیهٔ پیشین که نعمت‌های خدای متعال بر او را یادآوری می‌کرد فرع شده‌اند؛ گویی فرموده است: تو خود ذلت و شکستگیِ یتیم را چشیدی، پس با خوار شمردن یتیم در جان یا مالش، بر او چیره و ستمگر مشو؛ و تلخیِ نیازِ گمگشته به هدایت و نیازمند به بی‌نیازی را یافتی، پس درخواست‌کننده‌ای را که از تو رفع نیازش به هدایت یا معاش را می‌خواهد، با تندی مران؛ و یافتی که هرچه نزد توست نعمتی است که پروردگارت از سر جود، کَرَم و رحمتش به تو ارزانی داشته است، پس با بازگو کردنِ نعمتش شکر بگزار و آن را مپوشان. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۸ با هم

در تفسیر «البرهان»، از ابن‌بابویه به سندش از ابن‌جَهم روایت شده است که امام رضا (ع) در مجلس مأمون فرمود: خدای متعال به پیامبرش محمد (ص) فرمود: « أَ لَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآويٰ »؛ می‌فرماید: آیا تو را تنها نیافت، پس مردم را به‌سوی تو پناه داد؟ « وَ وَجَدَكَ ضَالاًّ » یعنی در میان قومت [ناشناخته بودی]، « فَهَديٰ » یعنی آنان را به شناخت تو رهنمون ساخت؟ « وَ وَجَدَكَ عٰائِلاً فَأَغْنيٰ »؛ می‌فرماید: تو را با مستجاب گرداندن دعایت بی‌نیاز ساخت؟ پس مأمون گفت: «ای فرزند پیامبر خدا، خداوند به تو برکت دهد!»