تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ شمس

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵ و ۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ السَّمٰاءِ وَ مٰا بَنٰاهٰا وَ الْأَرْضِ وَ مٰا طَحٰاهٰا » (و سوگند به آسمان و آن‌که بنایش کرد، و سوگند به زمین و آن‌که بگستردش). «طَحو» زمین و «دَحو» آن به معنای گستردن آن است؛ و کلمهٔ «ما» در « وَ مٰا بَنٰاهٰا » (و آن‌که بنایش کرد) و « مٰا طَحٰاهٰا » (و آن‌که بگستردش) موصوله (به معنای «آن‌که / آن حقیقت که») است، و آن کس که آسمان را بنا کرد و زمین را گسترانید، همان خدای متعال است. و تعبیر از ساحت متعال او با «ما» به‌جای «مَن»، برای برگزیدن ابهامی است که فایده‌اش بزرگداشت و شگفت‌نمایی است؛ بنابراین معنا این است: «سوگند به آسمان و آن حقیقتِ نیرومند و شگفتی که بنایش کرد، و سوگند به زمین و آن حقیقتِ نیرومند و شگفتی که آن را گسترد».

و گفته شده: «ما» مصدریه است و معنا چنین است: «سوگند به آسمان و بنای آن، و سوگند به زمین و گستردگی‌اش»؛ ولی سیاق کلام — که در آن سخن خدای متعال: « وَ نَفْسٍ وَ مٰا سَوّٰاهٰا فَأَلْهَمَهٰا » (و سوگند به نفس و آن‌که سامانش داد، پس به آن الهام کرد...) تا آخر آمده است — با این برداشت سازگار نیست.