تفسیر آیهٔ ۵۷ سورهٔ توبه

تفسیر این آیه در المیزان

بحث روایی

و در کتاب «مجمع‌البیان» دربارهٔ فرمودهٔ خدای متعال: « مُدَّخَلاً » (یا راهِ گریزی پنهان) در آیه، از امام باقر (ع) روایت شده است که فرمود: «سَرَباً» (راهی زیرزمینی و نقب).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۶ و ۵۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ يَحْلِفُونَ بِاللّٰهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ وَ مٰا هُمْ مِنْكُمْ » (و به خدا سوگند می‌خورند که قطعاً از شما هستند، در حالی که از شما نیستند...) تا پایان دو آیه. «فَرَق» دلهره و برآشفتن جان از آسیبی مورد انتظار است؛ «ملجأ» (پناهگاه) جایی است که بدان پناه می‌برند و در آن سنگر می‌گیرند؛ «مغار» جایگاهی است که انسان در آن پنهان می‌شود و او را از چشم‌ها می‌پوشاند، و به غار — یعنی همان حفره و شکافِ درون کوه‌ها — نیز گفته می‌شود؛ «مُدَّخَل» (از باب افتعال) راه و گریزگاهی است که با خزیدن و دزدانه وارد آن می‌شوند؛ و «جِماح» شتابان پیش‌تاختنِ فردِ رونده است، به گونه‌ای که هیچ‌چیز نتواند او را بازگرداند؛ و معنای دو آیه روشن است.