تفسیر آیهٔ ۱۲۳ سورهٔ توبه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قٰاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفّٰارِ وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَهً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ » (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، با کافرانی که به شما نزدیک‌ترند پیکار کنید، و باید در شما سرسختی بیابند؛ و بدانید که خدا با پرهیزگاران است)؛ فرمانی به جهاد همگانی است که گسترش اسلام را تا فراگیر شدنش در جهان در پی دارد؛ زیرا جنگیدنِ هر گروه از مؤمنان با کافران هم‌جوارشان، سرانجام به گسترش همه‌جانبهٔ اسلام از طریق استقرار حاکمیتش بر جهان و فراگرفتنِ همهٔ مردم خواهد انجامید.

و مقصود از سخن خداوند که می‌فرماید: « وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَهً »، همان صلابت و سرسختی در راه خداست و هرگز به معنای خشونت، درشت‌خویی، بدخلقی، سنگ‌دلی و ستمگری نیست؛ چراکه همهٔ اصول دینی این رفتارها را نکوهش می‌کند و زشت می‌شمارد، و لحن آیه‌های جهاد نیز از هرگونه تعدّی، زیاده‌روی و ستم بازمی‌دارد، چنان‌که در سورهٔ بقره گذشت.

و در سخن خداوند: « وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ »، وعده‌ای الهی به یاری و پیروزی به شرط پرهیزگاری نهفته است، و معنایش در نهایت به راهنمایی مؤمنان بازمی‌گردد تا همواره مراقب خویشتن باشند و جایگاه پروردگارشان را نسبت به خود به یاد آورند؛ یعنی او همراه و سرپرست آنان است، پس اگر تقوا پیشه کنند بی‌گمان پیروز و برتر خواهند بود.