لَا يَزَالُ بُنۡيَٰنُهُمُ ٱلَّذِي بَنَوۡاْ رِيبَةٗ فِي قُلُوبِهِمۡ إِلَّآ أَن تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمۡۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
بنایی که آنان ساخته‌اند، همواره مایهٔ شک و تردید در دل‌هایشان خواهد بود، مگر آنکه دل‌هایشان پاره‌پاره شود [و بمیرند]؛ و خدا دانای باحکمت است.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بحث روایی
تفسیر آیه‌های ۱۰۷ تا ۱۱۰ با هم
در «مجمع‌البیان» آمده است که مفسران گفته‌اند: بنی‌عمرو بن عوف مسجد قبا را ساختند و پیامی به پیامبر خدا (ص) فرستادند که نزد آنان بیاید؛ پس ایشان نزد آنان آمد و در آن مسجد نماز گزارد. ادامه در متن کامل
چون آن را ساختند، نزد پیامبر خدا (ص) آمدند، در حالی که آن حضرت آمادهٔ عزیمت به تبوک می‌شد، و گفتند: «ای پیامبر خدا، ما مسجدی برای افراد بیمار و نیازمند و برای شب‌های بارانی و شب‌های زمستانی ساخته‌ایم، و دوست داریم نزد ما بیایی و در آن برایمان نماز بگزاری و به برکت دعا کنی.» پیامبر (ص) فرمود: «من در آستانهٔ سفرم، و چون… ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۱۱۰ سورهٔ توبه، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۹، صفحهٔ ۳۹۱ تا ۳۹۳ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/9/110/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
از همین رو، خدای متعال به دنبال آن، با این کلام بر توضیح افزود و فرمود: « لاٰ يَزٰالُ بُنْيٰانُهُمُ » یعنی آن ساختمانی که منافقان « اَلَّذِي بَنَوْا رِيبَهً » ساختند، همواره مایهٔ تردید و شکی « فِي قُلُوبِهِمْ » در دل‌هایشان خواهد بود که هرگز به مرتبهٔ یقین نمی‌رسد، « إِلاّٰ أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ » مگر آنکه دل‌هایشان پاره‌پاره شود که با متلاشی شدن دل‌ها آن شک نیز محو گردد، « وَ اللّٰهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ » و به همین سبب، این گروه [منافقان] را فرومی‌کشد و آن گروه [مؤمنان] را بالا می‌برد.
بحث روایی
و در همان کتاب [مجمع‌البیان] دربارهٔ قرائت این سخن خداوند: « إِلاّٰ أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ » آمده است: یعقوب و سهل آن را «إِلَى أَنْ» به‌صورت حرف جر خوانده‌اند، و این قرائتِ حسن، قَتاده، جَحدَری و گروهی دیگر است؛ و بَرقی نیز آن را از امام صادق (ع) روایت کرده است.