تفسیر آیهٔ ۲۵ سورهٔ فجر

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۵ و ۲۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَيَوْمَئِذٍ لاٰ يُعَذِّبُ عَذٰابَهُ أَحَدٌ وَ لاٰ يُوثِقُ وَثٰاقَهُ أَحَدٌ » (پس در آن روز هیچ‌کس مانند عذاب کردنِ او عذاب نمی‌کند، و هیچ‌کس مانند به بند کشیدنِ او به بند نمی‌کشد). دو ضمیر در «عَذَابَهُ» و «وَثَاقَهُ» به خدای متعال بازمی‌گردد؛ و معنا چنین است: در آن روز هیچ‌یک از آفریدگان به مانند عذابِ خدا عذاب نمی‌کند و هیچ‌یک از آفریدگان همچون در بند کشیدنِ خدا به بند نمی‌کشد؛ یعنی عذاب و به بند کشیدن خدای متعال در آن روز فراتر از عذاب و در بند کشیدنِ خلق است؛ و این تأکیدی سخت در وعید (وعدهٔ کیفر) است.

و « لاٰ يُعَذِّبُ » با فتح ذال و « وَ لاٰ يُوثِقُ » با فتح ثاء، به‌صورت مجهول [یعنی «لَا يُعَذَّبُ» و «لَا يُوثَقُ»] نیز قرائت شده است؛ و بنا بر این قرائت، دو ضمیر «عَذَابَهُ» و «وَثَاقَهُ» به انسان برمی‌گردد و معنا این خواهد بود که: در آن روز هیچ‌کس مانند این انسان عذاب نمی‌شود، و هیچ‌کس همچون او به بند کشیده نمی‌شود.