تفسیر آیهٔ ۷۳ سورهٔ انفال

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيٰاءُ بَعْضٍ » (و کسانی که کافر شدند، اولیای یکدیگرند)؛ یعنی ولایتِ آنان تنها میان خودشان است و به مؤمنان سرایت نمی‌کند، پس مؤمنان نباید با آنان پیوند ولایت داشته باشند. چرا که این سخن پروردگار دربارهٔ کافران: « بَعْضُهُمْ أَوْلِيٰاءُ بَعْضٍ »، همانند کلامش دربارهٔ مؤمنان: « أُولٰئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيٰاءُ بَعْضٍ »، قانون‌گذاری و تشریع در قالب خبر است؛ و برقراری ولایت میان خود کافران، از نظر عقلی معنایی جز آنچه گفتیم ندارد که همان نفیِ سرایت این پیوند از کافران به مؤمنان است.

خدای متعال می‌فرماید: « إِلاّٰ تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَهٌ فِي الْأَرْضِ وَ فَسٰادٌ كَبِيرٌ » (اگر این فرمان را به کار نبندید، فتنه‌ای در زمین و فسادی بزرگ پدید می‌آید)؛ این آیه به مصلحت و حکمتِ تشریع ولایت به شکلی که وضع شده اشاره می‌کند؛ زیرا ولایت پیوندی است که هیچ جامعه‌ای از جوامع بشری از آن بی‌نیاز نیست، به‌ویژه جامعهٔ اسلامی که بر پایهٔ پیروی از حق و گسترش عدالت الهی بنا شده است. از سوی دیگر، دوستی و پیوند با کافران که دشمنان این جامعه‌اند، موجب آمیزش با آنان می‌شود، باورها و اخلاقشان در جامعه نفوذ می‌کند و روشِ زندگی اسلامی که بر حق استوار است، با روش‌های آنان که بر پایهٔ هوای نفس و بندگی شیطان است تباه می‌گردد. و بی‌گمان رویدادهای روزگار معاصر، آنچه را این آیه بدان اشاره کرده بود، به اثبات رسانده است.