تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ انفال

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

سپس هرگاه ایمان به کمال خود در دل استوار شود، ایجاب می‌کند که بنده با بندگی به سوی پروردگارش روی آورد و خود را در جایگاه بندگی و خضوع خالصانه قرار دهد، و آن نماز است که رابطه‌ای میان او و پروردگارش به شمار می‌رود؛ و نیز نیازهای جامعه را در کاستی‌های تلاش‌هایشان، با انفاق بر نیازمندان از آنچه خدا روزی‌اش کرده است—خواه مال باشد یا دانش یا جز آن—برطرف سازد، که این نیز رابطه‌ای میان او و دیگر افراد جامعه‌اش است. و این همان سخن خدای متعال است که می‌فرماید: « اَلَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاٰهَ وَ مِمّٰا رَزَقْنٰاهُمْ يُنْفِقُونَ » (همان کسانی که نماز را برپا می‌دارند و از آنچه روزی‌شان داده‌ایم انفاق می‌کنند).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲ تا ۴ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذٰا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ » [انفال: ۲] تا پایان دو آیه. این دو آیه و آیهٔ پس از آن‌ها، بیانگر اموری است که مؤمنانِ به حقیقتِ ایمان با آن‌ها متمایز می‌شوند و به ویژگی‌های ارجمند و پاداش بزرگ اختصاص می‌یابند؛ و این ویژگی‌ها بیان شده است تا آنچه را در این سخن خدای متعال آمده تأکید و تثبیت کند:

و خدای متعال برای آنان پنج صفت یاد کرده که آن‌ها را از میان تمام صفاتشان ــ که در کلام خویش ذکر فرموده ــ برگزیده است؛ زیرا این پنج صفت با همهٔ پرشماریِ ویژگی‌های پسندیدهٔ مؤمنان، مستلزم همهٔ آن‌ها و ملازمِ حقِ ایمان است. این صفت‌ها به گونه‌ای است که اگر به آن‌ها توجه کنند و در آن‌ها بیندیشند، آماده‌ساختنِ جان بر تقوا، اصلاحِ روابطِ میانِ خویش، و اطاعت از خدا و پیامبرش را برایشان آسان می‌گرداند.

تفسیر آیه‌های ۲ و ۳ با هم

این صفات پنج‌گانه عبارت‌اند از: بیمناکی و خشیت دل هنگام یاد خدا، فزونی ایمان هنگام شنیدن آیات خدا، توکل، برپاداشتن نماز، و انفاق از آنچه خدا روزی‌شان کرده است؛ و پیداست که سه صفت نخست از کارهای دل، و دو صفت واپسین از کارهای اعضا و جوارح است.